Zorgkosten

Accountants zien donkere wolken boven de zorg

De zorgsector verdient nog geld, maar personeelsproblemen baren zorgen. Beeld Reuters
De zorgsector verdient nog geld, maar personeelsproblemen baren zorgen.Beeld Reuters

2021 was financieel een goed jaar voor ziekenhuizen en andere zorginstellingen. Maar schijnt bedriegt, constateert Ernst& Young. Alle indicatoren zijn in het rood gedoken.

Joep Engels

De zorginstellingen staan er op het eerste oog goed voor, schrijft accountantsbureau Ernst & Young (EY) in zijn jaarlijkse Barometer Nederlandse Gezondheidszorg. Hun rendement is in 2021 gestegen ten opzichte van het jaar daarvoor. Maar donkere wolken pakken zich samen, waarschuwt Rob Leensen van EY. “Net als iedereen krijgen ook deze instellingen dit jaar te maken met energiekosten die drie, vier keer over de kop gaan. Daarnaast kampt de zorg met een enorm ziekteverzuim. Ten slotte zullen de lasten voor huisvesting flink stijgen. Bouwkosten lopen op, de rente op leningen ook, terwijl de bijdrage hiervoor vanaf 2024 wordt verlaagd. We naderen het punt waarop we fundamentele keuzes voor de zorg moeten maken.”

De 764 zorginstellingen in Nederland waren in 2021 samen goed voor een opbrengst van 76,7 miljard euro. Daarmee was het rendement hoger dan een jaar eerder (gestegen van 1,6 naar 1,9 procent). Maar allerlei indicatoren zijn in het rood gedoken, zegt Leensen, zoals het ziekteverzuim en het verloop van het personeel. “Ook zijn de marges in de brutowinst, zeg maar de inkomstenstroom vóór aftrek van kapitaallasten of belastingen, gedaald en naderen ze een minimumgrens die banken vereisen voor nieuwe financieringen.”

Groot verloop en veel verzuim

Die daling was onder andere het gevolg van hogere personeelskosten – die ontstonden doordat de instellingen vanwege het hoge verzuim externe, dure krachten moesten inhuren. In het verleden konden die smallere marges volgens Leensen worden opgevangen doordat de kapitaallasten – vanwege de lage rente – laag waren. “Maar nu is de rente in korte tijd verdrievoudigd, exploderen de bouwkosten en heeft de overheid besloten dat haar bijdrage, vanwege die lage rente, wel een stuk omlaag kon. Intussen zijn forse investeringen noodzakelijk, onder andere in verduurzaming, digitalisering en technologie.”

Net als in de rest van het land is het personeelstekort in de zorg erg groot, maar daar komt nog een groot verloop bovenop: bijna vijftien procent. En door corona is het verzuim erg groot: 7,3 procent, bijna twee keer zo groot als het streefcijfer. In de eerste maanden van 2022 verdubbelt het verzuim zelfs door de uiterst besmettelijke omikronvariant. Daarbovenop zullen de stijgende energiekosten de zorginstellingen in 2022 fors raken, een verpleeghuis nog veel harder dan een instelling voor thuiszorg. Leensen: “Dan heb je het al gauw over miljoenen per jaar, per instelling. Dat kan je rendement in één klap wegvagen.”

Toch verwacht hij niet dat geldnood het meest acute probleem is. “Dat geldtekort is reëel maar in dit land vinden we goede zorg zo belangrijk dat daarvoor altijd wel een oplossing gevonden wordt. Maar goed personeel, dat haal je niet zomaar ergens vandaan. Dat tekort zal ons de komende jaren dwingen keuzes te maken. Welke zorg kunnen we nog leveren?”

Lees ook:

Modelziekenhuis snijdt niet in patiënt, maar wel in personeel

Ziekenhuis Bernhoven in Uden leverde jarenlang betere zorg door minder zorg te verlenen. Nu moet het personeel ontslaan. Waarom?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden