Pandemie

Aangepaste omikronvaccins werken en zijn veilig: Nederland zet ze deze maand al in

null Beeld Reuters
Beeld Reuters

De nieuwe, op omikron afgestemde coronavaccins zijn veilig en effectief, stelt het Europese Medicijnagentschap Ema. Dat betekent dat ze in Nederland later deze maand kunnen worden ingezet bij de herhaalprik. Maar: Amerika krijgt een nog actueler vaccin.

Marco Visser en Marten van de Wier

Op korte termijn komen er ruim 16 miljoen doses naar Nederland voor de nieuwe vaccinatieronde die half september begint. De nieuwe vaccins van Moderna en Pfizer/BioNTech zijn op maat gemaakt voor zowel de oorspronkelijke Wuhan-variant van corona als voor de omikronvariant, subsoort BA.1.

Tegen die laatste variant werken de nieuwe vaccins beter dan de oorspronkelijke, zo blijkt volgens het Ema uit onderzoek naar de antistoffen die gevaccineerden aanmaakten na de prik. Daarnaast werken ze even goed tegen de originele variant. De vaccins zijn bedoeld als herhaalprik, bij mensen die eerst minstens twee prikken met het originele vaccin hebben gehad. Dat oude vaccin richtte zich alleen op het spike-eiwit van het virus dat eind 2019 in het Chinese Wuhan opdook.

De bijwerkingen van de nieuwe vaccins zijn mild, en vergelijkbaar met de oorspronkelijke vaccins, stelt Ema. Het medicijnagentschap baseert zich op onderzoek van de fabrikanten onder enkele honderden volwassenen. Op basis van het onderzoek bij de oorspronkelijke vaccins verwacht Ema dat de aangepaste versie ook werkt bij kinderen vanaf 12 jaar.

Amerika krijgt een nieuwer vaccin, voor omikron BA.5

Nu is BA.1 niet de ‘ondersoort’ van omikron die nu dominant is in Nederland. Dat is BA.5. De Amerikaanse medicijnautoriteit gaf opvallend genoeg woensdag al toestemming voor het gebruik van vaccins van Moderna en Pfizer die wél specifiek voor BA.5 (en het verwante BA.4) zijn gemaakt.

Volgens Ton den Boer, voorzitter van het Nederlandse College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, heeft dat te maken met ‘het indienen van dossiers op bepaalde tijdstippen’ en ligt de verantwoordelijkheid bij de fabrikanten. De Europese beoordeling van de BA.5-vaccins loopt nog, en Ema verwacht snel te kunnen beslissen of ze worden toegelaten.

Kan Nederland dan niet beter wachten met zijn nieuwe vaccinatieronde? “Dat lijkt mij niet zinvol”, zegt Den Boer. Volgens Den Boer blijkt uit onderzoek dat ook het BA.1-vaccin zorgt voor antistoffen die werken tegen BA.5. Maar uiteindelijk is het het nieuw opgerichte OMT voor vaccinaties dat daarover een advies moet uitbrengen, benadrukt hij.

Of het nieuwe vaccin ook beter zal werken tegen eventuele nog nieuwere varianten staat niet vast, maar het is wel de verwachting. “Als je met de vaccins meebeweegt, zit je dichter op het virus dan wanneer je dat niet doet”, zegt Den Boer.

Nieuwe vaccins deze maand al ingezet in Nederland

Het kabinet wil alle Nederlanders van 12 jaar en ouder vanaf half september een herhaalprik gaan aanbieden. Waarschijnlijk kan dat dan met het nu goedgekeurde BA.1-vaccin. Vanaf deze maand worden er 6,2 miljoen vaccins van farmaceut Moderna en 9,9 miljoen vaccins van farmaceut BioNTech/Pfizer geleverd, laat het ministerie van volksgezondheid weten. Pfizer meldt dat het van plan is om volgende week 1,4 miljoen doses te leveren, en de week erna evenveel. Volgens het ministerie worden al die nog uitstaande leveringen omgezet in nieuwe vaccins.

Ema adviseert het aangepaste vaccin alleen te gebruiken als herhaalprik, omdat het oude vaccin beter geschikt is voor een eerste vaccinatie. Van dat oude vaccin heeft Nederland nog 13,6 miljoen doses in voorraad. Het ministerie zegt bezig te zijn met een plan voor deze overgebleven vaccins. “Zodra dit plan gereed is, wordt de Tweede Kamer hierover geïnformeerd”, aldus de woordvoerder. “Naar verwachting zal dit in de aankomende weken gebeuren.”

Vaccins die op meerdere virusstammen zijn geënt, zoals deze nieuwe coronavaccins, zijn niet nieuw. De griepprik bijvoorbeeld beschermt tegen vier soorten virusstammen, het vaccin tegen het humaan papillomavirus (HPV) zelfs tegen negen stammen.

Lees ook:

Waarom vaccineren we nog een keer? Dringende noodzaak lijkt bij velen te ontbreken

Nederlanders lijken niet warm te lopen voor een nieuwe vaccinatieronde. De ziekenhuizen blijven immers leeg.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden