Coronapandemie

83.240 meldingen in een week: alle niet-acute zorg wordt gestaakt vanwege de grote virusdruk

Minister voor medische zorg en sport Tamara van Ark was eerder deze week op bezoek in het IJsselland Ziekenhuis in Capelle aan den IJssel. Zij sprak daar met Rode Kruis-vrijwilligers en met zorgpersoneel. Beeld Arie Kievit
Minister voor medische zorg en sport Tamara van Ark was eerder deze week op bezoek in het IJsselland Ziekenhuis in Capelle aan den IJssel. Zij sprak daar met Rode Kruis-vrijwilligers en met zorgpersoneel.Beeld Arie Kievit

Het coronavirus grijpt zo hard om zich heen dat ziekenhuizen een deel van de reguliere zorg moeten afschalen. En dat terwijl de reguliere zorg koste wat kost gespaard moest blijven.

De reguliere zorg op peil houden. Dat was de insteek van de corona-aanpak van het kabinet in aanloop naar de tweede golf. Nu kan die doelstelling definitief bij het oud papier. Dinsdag maakte minister Tamara van Ark van medische zorg bekend dat niet-urgente planbare zorg wordt gestaakt. Alleen op die manier kunnen ziekenhuizen de groeiende vraag naar acute zorg voor coronapatiënten waarborgen.

In een brief van het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) geeft het ministerie van volksgezondheid aan dat het ‘pijnlijk’ is te moeten constateren dat de druk op de zorg zo hoog is dat deze maatregelen nu nodig zijn. Minister Van Ark schrijft dat het ‘alle hens aan dek is in de ziekenhuizen de komende weken’. Daarom is het volgens haar onontkoombaar dat de reguliere zorg wordt afgeschaald.

Ziekenhuizen moeten wel “alles inzetten op het doorgaan van de zorg die echt geleverd moet worden, omdat anders levensjaren verloren gaan of blijvende gezondheidsschade ontstaat”, zegt Van Ark. Ze benadrukt dat afzeggen of door laten gaan altijd een medische beslissing is. Het kabinet heeft bewust gekozen voor een landelijke maatregel. “Wat we niet willen, is dat het een kwestie van willekeur wordt of je een bepaalde operatie krijgt”.

Alleen niet-urgente behandelingen worden afgezegd. Oftewel, zorg die niet binnen zes weken noodzakelijk is, zoals operaties aan een heup of de behandeling van een liesbreuk. Urgente planbare zorg, zoals de behandeling van kankerpatiënten of orgaantransplantaties, gaat wel door.

Ziekenhuizen kampen niet alleen met een snel stijgend aantal coronapatiënten, maar ook met een hoog ziekteverzuim, doordat de zorg al maanden wordt overbelast. Daarnaast is het in de kerstperiode sowieso lastiger om roosters rond te krijgen, aldus het LNAZ, dat erkent dat de timing van deze maatregelen niet ongelukkiger had kunnen uitkomen, zo vlak voor de feestdagen.

Volgens De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) en de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) dreigt de situatie onhoudbaar te worden. Zij dringen er bij het kabinet op aan om huisartsen en ziekenhuisprofessionals eerder te vaccineren. De NVZ en de NFU schrijven dat ze het ‘onbegrijpelijk’ vinden dat de Gezondheidsraad en het kabinet in het vaccinatieprogramma geen voorrang geven aan personen die het hardst nodig zijn om patiënten te verzorgen en de samenleving zo snel mogelijk terug naar normaal te brengen.

Alle seinen staan op rood

Dinsdag meldde het RIVM dat er in de week van 14 tot 20 december 1549 patiënten werden opgenomen in ziekenhuizen, ruim tweehonderd meer dan een week eerder. Volgens het gezondheidsinstituut staan alle seinen op rood. De afgelopen zeven dagen steeg het aantal nieuw gemelde covid-19-besmettingen met 83.240, een stijging van ruim 24 duizend meldingen. Het aantal mensen dat zich de afgelopen week liet testen steeg met 8,4 procent tot 509.644. Van alle testen was 13,6 procent positief. Ook dit percentage steeg, en vooral dat is slecht nieuws, want het betekent dat de verspreiding van het coronavirus is versneld.

De coronapiek in de ziekenhuizen wordt pas in januari verwacht. Het reproductiegetal, de ‘R’, staat nu op 1,25. Dat betekent dat iedere 100 geïnfecteerde mensen er 125 besmetten. Met de feestdagen in aantocht is de verwachting dat het aantal sociale contacten gaat toenemen, en dat het virus zich daardoor nog sneller verspreidt.

Om de piek voor te zijn, heeft het LNAZ besloten de ic-capaciteit verder op te schalen van 1150 naar 1450 bedden. Ook worden er weer ic-patiënten overgeplaatst naar ziekenhuizen in Duitse grensregio’s.

Hoewel de ic’s nog niet helemaal vol liggen, is de opschaling nodig omdat er nu teveel bedden bedoeld voor acute situaties bezet zijn. Het uitbreiden van het aantal ic-bedden en de verwachte groei van het aantal coronapatiënten vraagt om meer personeel. Omdat ziekenhuizen geen personeel achter de hand hebben, betekent het opschalen van de coronazorg nu ook het afschalen van reguliere zorg.

Onlangs berekende het RIVM dat het uitstel van afspraken en behandelingen tijdens de eerste golf grote gevolgen had. Minimaal 50.000 gezonde levensjaren zijn toen verloren gegaan, aldus het instituut. Een deel van deze verloren jaren kan eventueel goedgemaakt worden als de komende jaren extra behandelingen kunnen worden uitgevoerd. Dit vraagt opnieuw een inspanning van het zorgpersoneel in Nederland, aldus het RIVM.

Geen strengere lockdown

De coronamaatregelen in Nederland worden nu niet aangescherpt, al is er in het Verenigd Koninkrijk een zeer besmettelijke variant van het coronavirus gevonden. Het kabinet hield dinsdag extra crisisberaad om te zien hoe Nederland omgaat met de nieuwe situatie.

Het Outbreak Management Team kwam maandag al bijeen. Welk advies het OMT gaf, is niet bekend, maar viroloog Marion Koopmans zei al dat voor het indammen van de nieuwe variant dezelfde maatregelen nodig zijn als nu gelden. De lockdown in Nederland is al streng. “Het belangrijkste is of mensen zich er aan houden”, zei zij in ‘Nieuwsuur’.

Aanscherping kan opnieuw op tafel komen te liggen als uit onderzoek blijkt dat de besmettelijke virusvariant op grotere schaal voorkomt in Nederland. Tot nu toe zijn twee gevallen opgespoord na nieuw onderzoek, aldus minister Hugo de Jonge (volksgezondheid). Mochten nieuwe maatregelen nodig zijn, kan het kabinet alleen nog verbieden dat mensen thuis bezoek ontvangen. (Wilma Kieskamp)

Lees ook:

Dubbel zoveel zorginstellingen vragen hulp aan het Rode Kruis

Een groeiende groep ziekenhuizen, verpleeginstellingen en huisartsen heeft sinds het begin van de tweede coronagolf een beroep gedaan op vrijwilligers van het Rode Kruis. Volgens de organisatie is het aantal aanvragen sinds november verdubbeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden