AnalyseCoronabeleid

1,5 miljoen prikken per week bij de volgende vaccinatieronde: gaat dat wel lukken?

In de Rijtuigenloods in Amersfoort wordt slimmer gevaccineerd: mensen wachten in stoelen tot een prikker langskomt. Door innovaties is minder personeel nodig. Beeld ANP
In de Rijtuigenloods in Amersfoort wordt slimmer gevaccineerd: mensen wachten in stoelen tot een prikker langskomt. Door innovaties is minder personeel nodig.Beeld ANP

Terwijl overal in het land prikstraten zijn ontmanteld, belooft minister Kuipers in een recordtijd de volgende corona-vaccinatieronde te voltooien. Maar kan dat wel?

Marten van de Wier

Alsof je als sporter permanent in de starthouding moet staan voor een wedstrijd waarvan je niet weet wanneer die begint. Zo ongeveer moeten de medewerkers van de GGD zich voelen: klaar om vol gas te geven voor een nieuwe vaccinatiecampagne, terwijl niet bekend is of en wanneer die komt. Veel prikstraten zijn inmiddels afgebroken: het aantal ging van zo’n 190 op het hoogtepunt naar rond de 90 nu.

Voorlopig vindt het RIVM een nieuwe prik in Nederland voor 60-minners nog niet nodig, maar minister Ernst Kuipers van volksgezondheid houdt er rekening mee dat dit de komende maanden verandert. Hoe realistisch is de verwachting dat die prikcampagne snel op stoom komt?

Nu capaciteit voor 300.000 prikken, maar er worden er maar 15.000 gezet

Op dit moment zetten de verschillende GGD’en zo’n 15.000 prikken per week, vooral herhaalprikken voor 60-plussers. Als het nodig is kan dat aantal in een kwestie van dagen omhoog naar 300.000. Dit niveau is de ‘waakvlam’ waarvoor de GGD’en testlocaties en andere infrastructuur in stand hebben gehouden. Niet dat daar nu massaal medewerkers duimen zitten te draaien. Het personeel dat nodig is voor die 300.000 prikken is er niet, maar is volgens de gezondheidsdiensten wel vrijwel direct oproepbaar, onder meer via uitzendbureaus.

Maar hoger kan die basiscapaciteit volgens de GGD’en niet zijn. Het is niet realistisch om zoveel extra personeel achter de hand te houden, zonder dat er werk is.

De capaciteit kan wel in drie weken tijd groeien naar 500.000 prikken per week, en in zes weken naar 1,5 miljoen, schreef Kuipers vorige week aan de Tweede Kamer. Die inschatting komt van de GGD-koepel zelf.

Als dat lukt is dat een ongekende prestatie: de vaccinatiecampagne kwam vorig jaar veel langzamer op gang. Op het hoogtepunt was de capaciteit toen 1,9 miljoen prikken.

GGD kan door slimmer werken met een vijfde minder mensen toe

Wat helpt, is dat de GGD’en handiger zijn geworden en efficiënter zijn gaan werken. Tijdens de prikcampagne rond de jaarwisseling was daardoor een vijfde van het personeel minder nodig dan bij het zetten van de eerste en tweede prik. Er zijn meer stappen geautomatiseerd: Kuipers spreekt van een scan-prik-scan-systeem. Er zijn volgens Kuipers ook genoeg vaccins op voorraad om de hele bevolking een herhaalprik te geven.

Maar er zijn ook beren op de weg. Extra personeel werven is ‘een enorme uitdaging’, zo stelt de GGD-koepel. Veel sectoren komen mensen tekort. Bovendien gaan er - als het goed is - geen sectoren meer op slot door maatregelen. Vorig jaar was de horeca lange tijd dicht, waardoor de GGD daar medewerkers kon vinden.

GGD’en maken afspraken met Defensie, Rode Kruis en werkgevers

De GGD’en zetten onder andere pools op met oud-medewerkers die kunnen bijspringen. Ook maken ze afspraken met zorginstellingen, Defensie, hulporganisaties als het Rode Kruis en andere werkgevers, zodat ze daar personeel kunnen lenen als dat nodig is.

Een ander mogelijk probleem is het vinden van vaccinatielocaties. Ook dat is moeilijker, nu bijvoorbeeld congrescentra weer in gebruik zijn. Een laatste horde - los van de prikcapaciteit - is de vaccinatiebereidheid. Zien Nederlanders straks de noodzaak van een nieuwe herhaalprik in?

Of het allemaal gaat lukken op tijd, is in belangrijke mate afhankelijk van het kabinet, zo waarschuwden de gezondheidsdiensten alvast. Toen de vaccinaties vorig jaar begonnen, hoorden de ze pas laat dat ze een grote rol kregen. Lange tijd was de verwachting dat de huisartsen de vaccins zouden gaan zetten.

Als het kabinet nu ruim van tevoren besluit wanneer er nieuwe prikken moeten worden gezet, dan kunnen de GGD’en op tijd investeren in extra capaciteit, en kan het opschalen snel gaan. Of de GGD’en de belofte van Kuipers kunnen waarmaken, heeft de minister dus zelf in de hand.

Lees ook:

De coronabesmettingen lopen weer op. Tijd voor een nieuwe vaccinatieronde?

Er staat een nieuw coronagolfje voor de deur. Maar vooralsnog is er geen reden voor een nieuwe prik, zeggen experts.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden