Beeld -

Taal Ton den Boon

Zweren, afzweren en samenzweren correct vervoegen is zo makkelijk niet

Uit het oogpunt van vervoeging zijn zweren, afzweren en samenzweren beruchte werkwoorden. Als zweren verwijst naar een abces of een ontsteking luidt de verleden tijd zwoor (of zweerde), maar als zweren verwijst naar een plechtige belofte of eed, luidt de verleden tijd zwoer (of zweerde). Het voltooid deelwoord is in beide gevallen afgezworen.

Naar analogie hiervan zou je verwachten dat afzweren op vergelijkbare wijze mag worden vervoegd, maar volgens het Groene Boekje mag je afzweren zowel sterk (zwoor af) als zwak (zweerde af) vervoegen wanneer het om ledematen gaat die door verzwering afvallen (‘Zijn vingers zworen/zweerden af’), maar mag je afzweren alleen sterk vervoegen als het een gewoonte betreft die je opgeeft (‘Ik zwoer al jong de drank af’). Samenzweren, dat net als afzweren in de betekenis ‘een gewoonte opgeven’ gevormd is met zweren in de betekenis ‘een eed doen’, mag volgens het Groene Boekje alleen sterk worden vervoegd.

In de praktijk tref je allerlei varianten aan. In kranten wordt samenzweren bijvoorbeeld geregeld zwak vervoegd (‘... dat hij met militairen samenzweerde’). Die variant is zelfs zo ingeburgerd, dat het wachten alleen nog is op erkenning ervan door de Woordenlijst en de woordenboeken.

Afzweren wordt vooralsnog in de media nauwelijks zwak vervoegd, maar vaak wordt wel ‘zwoor af’ gebruikt als ‘zwoer af’ bedoeld is. Zo schreef Trouw afgelopen maandag over iemand die was afgestapt van zijn idee dat je voor het huwelijk niet mag zoenen: ‘hij zwoor zijn oude boodschap af’. Die vervoeging leidt bij lezers nog wel tot irritatie.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden