Taal Peter-Arno Coppen

Zie, de stoomboot komt eraan

Hoeveel keer hebt u al, min of meer gedachteloos, het sinterklaaslied gezongen dat begint met de regel ‘Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan’? Hebt u ook weleens aandachtiger gekeken wat daar eigenlijk staat?

Ik kan me nog herinneren dat ik als kind dat ‘Zie ginds’ als een soort ondoorzichtige magische formule aan het begin van de zin geïnterpreteerd heb. Pas later realiseerde ik mij dat ‘Zie’ een soort aanloopje is, en dat in feite alleen ‘ginds’ op de eerste zinsplaats staat: ‘Kijk, ginds komt de stoomboot aan’.

Maar nu ik er nog eens naar kijk, zie ik ook dat er iets met dat ‘aankomen’ aan de hand is. Er is een lezing van de zin dat iemand op een afstandje staat te kijken hoe die stoomboot aanlegt en dan zegt: ‘Kijk, de stoomboot komt aan!’ Maar dat is niet de lezing die hier bedoeld is. Het gaat eerder om mensen die uit staan te kijken tot zij de stoomboot in de verte zien naderen. In die lezing komt de stoomboot nog lang niet aan, hij komt eerder éraan.

Je werkt toe naar een aankomst en ineens ben je er

Dat ‘eraan komen’ is een heel ander werkwoord dan ‘aankomen’. Zo kun je best zeggen: ‘Hij komt er al een uur aan’, maar ‘Hij komt een uur aan’ is gek, omdat de aankomst zelf als een puntgebeurtenis wordt gezien. Je werkt toe naar een aankomst en dan ineens ben je er.

Maar waar is in dat liedje dat ‘er’ gebleven? Er staat niet ‘Ginds komt de stoomboot eraan’. Is dat alleen omwille van het metrum? Nee, want dit type ‘er’ kan gemakkelijk wegblijven als er een plaatsbepaling in de zin staat. Het woordje ‘ginds’ (net als ‘in de verte’) maakt ‘er’ dus enigszins overbodig. Dat is dus niet alleen dichterlijke vrijheid.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden