null

TaalSensibiliseren

Zet je iemand onder druk als je hem sensibiliseert?

Over het ‘sensibiliseren’ van Pieter Omtzigt is het laatste woord nog niet gesproken. Dat werkwoord heeft stormenderhand een plek veroverd in de taal van alledag dankzij een passage uit het verslag van het kabinetsberaad op 12 juli 2019. Daarin staat dat minister Hoekstra ‘veel tijd en energie (heeft) gestoken in het sensibiliseren van de heer Omtzigt’.

Tot voor kort was sensibiliseren in Nederland vooral een medische vakterm. Zo heten stoffen die allergische reacties opwekken ‘sensibiliserende stoffen’. In België wordt het werkwoord ook in een meer alledaagse betekenis gebruikt: mensen gevoelig maken voor of bewust maken van een probleem, zodat ze ontvankelijk worden voor oplossingen. ‘Sensibiliseren doen Belgische politici graag’, schreef een krant in 2006: ‘Het is een vorm van regeren met zachte hand.’

Omdat de medische en Belgische woordenboekbetekenissen bij de interpretatie van Hoekstra’s boodschap geen soelaas boden, moesten de media ‘sensibiliseren’ zelf duiden. RTL en NOS parafraseerden het woord daarom maar als ‘tot rede brengen’.

Iemand tot rede brengen

In die betekenis is sensibiliseren weliswaar tot dusver onbekend, maar de parafrase ligt voor de hand: ‘iemand tot rede brengen’ betekent ‘iemand weer tot zinnen/tot bezinning brengen’, waarin ‘zin’ matcht met het Franse woord sens in sensibiliseren.

Toch kan Hoekstra sensibiliseren ook gebruikt hebben in een andere betekenis, die dit woord heeft getuige een NRC-artikel uit 2018 over het VN-migratiepact. Daarin is sprake van ‘het sensibiliseren van journalisten’ die negatief over migratie schrijven en ‘het stopzetten van publieke financiering’ aan migratiekritische media. Je ontkomt er niet aan sensibiliseren in deze context op te vatten als eufemisme voor ‘druk op iemand uitoefenen’ oftewel ‘iemand onder druk zetten’. Zou Hoekstra sensibiliseren soms in deze betekenis hebben bedoeld?

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden