TaalTon den Boon

Woorden zijn geen oorden, behalve voor wie gezegend is met fantasie

Wie om wat voor reden ook fysiek niet in staat is om dit jaar naar verre en vreemde landen te reizen, kan altijd nog op reis in onze taal. In de Nederlandse woordenschat zijn heel wat intrigerende bestemmingen te vinden, zoals Arcadië, Atlantis, Eldorado, waar langs elke weg goud en edelstenen schijnen te liggen, Luilekkerland, waar de gebraden duiven je zomaar in de mond vliegen, en Shangri-La.

Het zijn mythische, veelal exotische oorden, die niet in de Bosatlas te vinden zijn. Toch zijn ze nooit ver weg: om er te komen, hoef je alleen maar je verbeelding de vrije loop te laten.

Hoewel ze alleen in onze fantasie bestaan, hebben sommige van die fictieve oorden een grote invloed op ons wereldbeeld en onze woordenschat gehad. Neem Atlantis. Als er in een ver verleden niet iemand was geweest die had bedacht dat er ten westen van Afrika een verzonken of verdronken land (Atlantis) moet liggen waar ooit Atlantiden hebben gewoond, zouden we nu geen Atlantische Oceaan hebben. Beter gezegd: die oceaan zou er wel zijn, maar hij zou een andere naam hebben. 

En als iemand wat korter geleden niet had gefantaseerd over Eldorado, ook bekend als Goudland, ergens in Zuid-Amerika, zouden we het nu niet over een belasting- of beleggerseldorado kunnen hebben: een ideale (vestigings)plaats voor belastingontwijkers of beleggers.

Sommige fictieve oorden, zoals Atlantis, zijn door overlevering tot ons gekomen, andere zijn bedacht, zoals Shangri-La, de naam van een aards paradijs (gesitueerd in het Tibetaanse Hoogland) uit de roman ‘Lost Horizons’ (1933) van James Hilton. Ook die naam heeft zich van zijn oorsprong losgemaakt. Daardoor staat shangri-la (met kleine letters) nu ter beschikking aan ieder die zonder lang te hoeven vliegen wil dromen van een vakantie in een afgelegen oord (ergens in het verre oosten) van uitzonderlijke natuurlijke schoonheid.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden