null

TaalTon den Boon

Wie deels ergens woont, hoeft zichzelf niet op te splitsen

Kun je zeggen dat iemand deels ergens woont? Een lezer stelt die vraag naar aanleiding van het bijschrift bij een schrijverscolumn in Trouw: ‘Rosita Steenbeek is schrijfster en woont deels in Rome’. Zelf zou hij de voorkeur geven aan de langere formulering ‘… is schrijfster en woont een gedeelte van de tijd in Rome’. Een andere lezer maakt het bonter en leest in hetzelfde bijschrift zelfs dat slechts ‘een deel van Steenbeek in Rome woont’.

Bij ontleding van het zinnetje blijkt al snel dat deze laatste lezing onhoudbaar is: deels is een bijwoordelijke bepaling bij het gezegde, in dit geval wonen. ‘Deels (ergens) wonen, vertoeven of verblijven’ wil niet zeggen dat het subject (i.c. Steenbeek) deelbaar is, maar dat haar handelen (in dit geval wonen) zich op verschillende plaatsen afspeelt. Grammaticaal is de zin dan ook correct en de goede verstaander zal hem interpreteren zoals hij is bedoeld: de schrijfster woont afwisselend in Rome en in Nederland.

Toch is de twijfel over de strekking van de zin wel enigszins te begrijpen. Dat komt doordat deels tegenwoordig niet alleen wordt gebruikt om een handeling (wonen, werken e.d.) te specificeren, maar ook om ambivalentie in gevoel of houding tot uitdrukking te brengen. Zo zeggen taalgebruikers die het niet met zichzelf eens kunnen worden, dat ‘een deel van mij’ dit of dat voelt of zus of zo over iets denkt, bv. ‘een deel van mij voelt met X mee’. ‘Een deel van mij voelt’ kan worden vervangen door ‘deels voel ik …’ en dan lijkt het al snel dat deels geen betrekking heeft op de handeling (‘voelen’), maar op het subject dat zich met zijn ‘dubbele gevoel’ identificeert. Mogelijk is ‘deels’ in andere zinnen hierdoor ‘besmet’ geraakt, waardoor de interpretatie daarvan voor sommige lezers verwarrend is. Gelukkig kun je die verwarring wegredeneren door zulke zinnen ouderwets te ontleden.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden