null

TaalTon den Boon

Wat is ‘een puur Nederlandse achtergrond’?

Zaterdag ging het hoofdredactioneel commentaar over wokisme (alertheid op genderongelijkheid, etnische ongelijkheid e.d.) in de academische wereld. Daarbij werd de vraag opgeworpen of de identiteit van de wetenschapper invloed kan hebben op zijn onderzoeksresultaten. Ja. Daarom zouden ‘wetenschappers met een puur Nederlandse achtergrond’ die onderzoek doen naar onze koloniale geschiedenis volgens het commentaar best ‘wel wat woke’ kunnen gebruiken.

Een lezer viel over de formulering ‘een puur Nederlandse achtergrond’. Volgens hem ‘houdt “puur” een waardeoordeel in’. Mwah, in deze context betekent ‘puur’ niet ‘rein’ of ‘zuiver’, zoals in ‘de pure (kinder)ziel’, ‘de pure waarheid’ of – om bij de tekst te blijven - ‘een pure (let op de vervoeging!) Nederlandse achtergrond’. Nee, puur betekent in deze context ‘louter’ en de gewraakte formulering is dan ook te vergelijken met een constructie van het type ‘(mensen met) puur medische klachten’ (met alleen/louter medische klachten).

Toch ben ik het met de lezer eens dat de gewraakte formulering schuurt. Mijns inziens komt dat niet door ‘puur’, maar door de betekenis van ‘Nederlands achtergrond’. We worden namelijk geacht ‘Nederlands’ te lezen als ‘blank (of zo u wilt: wit) en autochtoon’. Dat is opmerkelijk, want ‘Nederlandse achtergrond’ kan natuurlijk net zo goed ‘getint en bicultureel’ betekenen, althans als je ervan uitgaat dat met ‘Nederlands’ primair wordt bedoeld: ‘beschikkend over een Nederlandse nationaliteit/een Nederlands paspoort’. De gewraakte passage onthult dan ook dat je woorden die een tegenstelling benoemen of benadrukken - zoals ‘autochtoon’ (en ‘allochtoon’ of ‘bicultureel’) en ‘blank/wit’ (en ‘getint’ of ‘zwart’) - wel kunt vervangen door een (schijnbaar) neutraal alternatief (‘Nederlandse achtergrond’), maar dat dit niet per se een woke formulering oplevert.

tdb@taalbank.nl

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden