null Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

Waarom Wilders premier Rutte ongestraft een ‘geboren leugenaar’ kan noemen

Vandaag wordt duidelijk wie de komende tijd wordt belast met het voorzitterschap van de Tweede Kamer. De Kamervoorzitter leidde vroeger niet alleen de debatten in het parlement, maar werd tevens geacht erop toe te zien dat het taalgebruik van de parlementariërs gepast en welvoeglijk was. Was dat niet het geval, dan greep hij of zij in.

Zo was belediging van bewindslieden tot aan het einde van de 20ste eeuw uit den boze. Kamervoorzitter Dick Dolman gelastte nog in 1980 PvdA-Kamerlid Marcel van Dam zijn woorden terug te nemen nadat hij een minister van een ‘grove leugen’ had beticht.

Van Dam hernam welbespraakt het woord, zodat zijn kritische oordeel over de minister in geheel andere bewoordingen terechtkwam in de Handelingen van de Tweede Kamer: ‘Laat ik het dan zo zeggen: het tegendeel van de waarheid heb ik zelden pregnanter onder woorden gebracht gezien.’

In 2001 werd de regel afgeschaft dat in de Handelingen alleen parlementaire taal kon worden vermeld. Sindsdien hoeven Kamerleden hun taal niet meer te kuisen. Vandaar dat de huidige Kamervoorzitter Arib vorige week PVV-leider Wilders rustig kon laten uitspreken toen hij premier Rutte ervan betichtte het woord ‘waarheid waarschijnlijk niet eens te kunnen spellen’, waarna hij concludeerde dat de premier een ‘geboren leugenaar’ is.

Hoewel het taalgebruik in het parlement nu veel vrijer is dan vóór 2001, zijn woordgroepen als ‘zich parlementair uitdrukken’ (beleefd, omzichtig) en ‘een onparlementaire uitdrukking’ (niet in overeenstemming met de beschaafde toon) nog altijd courant.

Weliswaar vermeldt het woordenboek ‘zich parlementair uitdrukken’ onder de betekenis ‘zoals in het parlement gebruikelijk is’, maar strikt genomen zou dat geherformuleerd mogen worden tot ‘zoals in het parlement gebruikelijk was’.

tdb@taalbank.nl

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden