Taalrubriek

Tussen welke twee tijdstippen is tussen de middag?

Naar aanleiding van de aflevering van afgelopen vrijdag over ‘tussen de deur’ merkten lezers snedig op dat ze hier ‘tussen de middag’ nog eens over hadden nagedacht, mij fijntjes wijzend op een ander voorbeeld. Ook was er een lezer die als kind met zijn vingers ‘tussen de wringer’ was gekomen, en ‘met je kleren tussen de machine’ nog wel acceptabel vond. Dezelfde lezer wees mij ook nog op de zin ‘Tussen het zand blonken de goudkorrels’.

De voorbeelden laten zien hoe betekenisbeperkingen soms ‘opgerekt’ kunnen worden. Als je ‘tussen’ gebruikt met een enkelvoud, dan probeert ‘tussen’ daar toch twee (of meer) dingen in te ontdekken. Je kunt zeker niet zeggen ‘tussen de melk’, maar ‘tussen het zand’ is iets beter omdat je kunt inzoomen op afzonderlijke zandkorrels, waar dan iets tussen kan zitten. ‘Tussen het grind’ is nog beter (je ziet de afzonderlijke steentjes al voor je), en ‘tussen het gesteente’ is niet meer gek, omdat de gedachte aan afzonderlijke delen zich al opdringt.

‘Tussen de deur’ is nog steeds gek

Het lijkt er dus op dat je ‘tussen’ met een enkelvoud kunt verbinden, als je daarin afzonderlijke delen kunt onderscheiden. Dat maakt ‘tussen de deur’ nog steeds gek, omdat je bij een ‘deur’ niet meteen aan twee dingen denkt: je moet dan het begrip oprekken tot de gehele ingang bestaande uit vaste en draaiende delen. Ook ‘tussen de middag’ is bijzonder, omdat je het woord ‘middag’ in zijn ouderwetse betekenis van ‘het midden van de dag’ moet opvatten, en daar dan de twee delen van de dag in moet zien. Deze woordgroep lijkt als geheel versteend te zijn overgeleverd.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden