TaalTon den Boon

Sinds de Russische revolutie heet vijanden doden pas liquideren

Het onnatuurlijke overlijden van de Iraanse generaal Soleimani werd in de ­media zeer divers omschreven. Sommige kranten hadden het over ‘het doden van Soleimani’, andere over ‘het vermoorden van’ of ‘de moord op Soleimani’. Weliswaar lag er een plan aan ten grondslag, waardoor de woorden moord en vermoorden van toepassing zijn, maar omdat vijanden op het slagveld doorgaans niet vermoord maar gedood worden, ligt ook het gebruik van ‘doden’ voor de hand.

De woordkeuze – doden of vermoorden – kan een oordeel over het handelen van de VS impliceren: beschouw je de (defensieve) uitschakeling van de Amerikaanse vijand Soleimani als oorlogshandeling, dan ligt doden voor de hand, beschouw je zijn eliminatie als een daad agressie, dan zijn vermoorden en moordaanslag toepasselijk.

Naast doden en vermoorden gebruikten de media de (militaire) eufemismen uitschakelen, elimineren en liquideren. Dat laatste woord was sinds de zestiende eeuw lange tijd alleen courant als administratieve term voor (schulden) vereffenen, (zaken) afwikkelen of (bedrijven) beëindigen.

Liquideren gaat via het Frans (liquider) terug op het werkwoord liquidare in de taal van het land waaraan we het Italiaans boekhouden te danken hebben. Pas na 1920 raakte liquideren in zwang in de betekenis ‘uit de weg ruimen’ of ‘doden, vermoorden’. Dat gebeurde onder invloed van de Russische pendant likvidirovat, dat in de jonge Sovjetunie niet alleen werd ­gebruikt voor het liquideren van (buitenlandse) banken en bedrijven, maar ook als eufemisme voor het laten verdwijnen van politieke tegenstanders.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden