TaalrubriekPeter-Arno Coppen

Riekt deze column naar egoïsme?

Geachte heer Coppen”, schrijft een ­lezer mij. “Al verschillende keren is het mij opgevallen dat een column van uw hand begint met het naar egoïsme riekende woordje ‘ik’. Het zou u ­sieren en uw column aanmerkelijk beter leesbaar maken, wanneer u dit woord pas verderop in de zin gebruikt.”

Natuurlijk probeer ik het elke lezer naar de zin te maken, dus ik ben meteen in de laatste honderd afleveringen van mijn hand nagegaan hoe vaak ze met ‘ik’ beginnen. Dat is tien keer. In december 2019 toevallig drie keer achter elkaar, en daarvoor net niet één keer per maand, alsof ik het expres zo verdeeld had. In 45 eerste zinnen staat het woordje ‘ik’ – of een variant, zoals ‘mij’ of ‘mijn’ – ergens verderop in de zin, en in de overige 45 zinnen staat helemaal geen eerste persoon.

Is een zin die met ‘ik’ begint minder leesbaar dan andere zinnen? Dat wordt niet door onderzoek gestaafd. De leesbaarheid neemt af bij een lijdende vorm, en een persoonlijke stijl is leesbaarder dan een onpersoonlijke. Het lijkt erop dat een zin die met ‘ik’ begint, leesbaarder zou moeten zijn.

Is er verband tussen een zin beginnen met ‘ik’ en persoonlijkheidskenmerken als egoïsme? Ook dat is nooit aangetoond. Het wordt vaak beweerd, maar nooit onderbouwd.

Vermoedelijk is de ­lezer slachtoffer van een didactische truc. Leraren kunnen leerlingen een gevarieerdere stijl aanleren met oppervlakkige aanwijzingen: begin niet steeds met ‘ik’ of ‘en toen’, en wissel af in zinslengte. Dat zijn geen wetten om losse voorbeelden te verketteren, maar aansporingen tot meer stilistische variatie.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden