Taal

Ook onwelgevallige woorden horen in het woordenboek

Sinds deze zomer loopt er in Engeland een petitie om (vermeende) seksistische beschrijvingen in de Oxford English Dictionary (OED) aan te passen. De initiatiefnemers storen zich aan denigrerende woorden als bitch (wijf) en frail (mokkel), onder meer als die dienen als synoniem van woman (vrouw). Daarnaast maken ze bezwaar tegen voorbeeldzinnen, waarin vrouwen naar hun idee worden gepresenteerd als lustobject, ondergeschikte of irritatiefactor.

In een reactie benadrukt de OED-redactie dat een descriptief woordenboek óók onwelgevallige taalvormen hoort te beschrijven, waarbij naast de betekenis tevens wordt genoteerd welke gevoelswaarde zij binnen de taalgemeenschap hebben. In dit opzicht lijkt de OED sterk op de Dikke Van Dale, die de gevoelswaarde van woorden beschrijft door middel van labels als ‘minachtend’ (bijvoorbeeld bij ‘wijf’) of ‘scheldwoord’. 

Gevoelswaarde is veranderlijk

Die gevoelswaarde is lang niet voor iedereen gelijk. Zo heeft ‘mokkel’ voor de één een andere connotatie dan voor de ander. Bovendien is gevoelswaarde net als betekenis veranderlijk. Daarom is het werk aan een woordenboek nooit af en worden beschrijvingen van woorden die gevoelig kunnen liggen extra vaak door de redactie herwogen en zo nodig gemoderniseerd.

Wat ik vooral interessant vind aan de Engelse petitie, is de veronderstelling dat beeldvorming van vrouwen zou kunnen worden beïnvloed door woorden uit het woordenboek te schrappen. Weliswaar speelt taalgebruik een grote rol bij beeldvorming, maar de taak van woordenboekmaker is niet het taalgebruik te bepalen, maar de taal in zijn enorme diversiteit zo neutraal mogelijk te beschrijven.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden