null Beeld

TaalTon den Boon

Ook het CDA scheldt typisch Nederlands met eikel en klootzak

In de notities van Pieter Omtzigt over het CDA, zijn positie in die partij en de verkiezingen, beschrijft hij onder meer hoe hij door partijgenoten werd beledigd met woorden als psychopaat, ­teringhond, eikel en klootzak.

Belediging is een cultuurge­bonden communicatievorm. In Spaanstalige landen bijvoorbeeld wordt totaal anders gescholden dan in onze taal. Daar kwets je iemand ten diepste door er zijn familie bij te halen. Met hijo de puta (hoerenzoon) beledig je immers niet alleen de aangesproken persoon, maar ook diens moeder. En cabrón (rotzak) is behalve voor de beledigde partij tevens een suggestief affront voor diens (als overspelig geafficheerde) vrouw: cabrón (letterlijk: bok) betekent namelijk in feite hoorndrager oftewel bedrogen echtgenoot.

In het Nederlands is het hierbij aansluitende scheldwoord motherfucker weliswaar in opmars, maar meestal gebruiken wij de (platte) namen van mannelijke genitaliën om een man mee te beschimpen. Je betitelt hem als een (kloot)zak, lul of eikel of gebruikt een al dan eufemistische variant daarop, zoals klootviool, klojo, droplul of zaadstengel. Eikel is overigens een ­betrekkelijk jonge loot aan onze scheldwoordenstam. Pas vanaf de jaren zestig tref je dit invectief met enige regelmaat aan in de literatuur. Zo schreef Remco Campert in 1968: ‘Er lopen heel wat rare eikels rond in de wereld’.

Man­nelijke genitaliën als pars pro toto

Dat Omtzigt voor eikel en klootzak werd uitgemaakt, laat zien dat het CDA wat schelden ­betreft in elk geval een typisch ­Nederlandse partij is met een voorkeur voor de namen van de man­nelijke genitaliën als pars pro toto voor de te beledigen man.

Dichter Karel E. van Reym (tot Maat) moet onze scheldtraditie trouwens al decennia geleden zijn opgevallen. Hij dichtte in de jaren zeventig: ‘Waarom, als we ruzie ­maken / en de gangbare taal is te fijn, / gaan we schelden met namen van zaken / die ons heimelijk dierbaar zijn?’

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden