null Beeld

TaalTon den Boon

‘Niet-westerse achtergrond’ is (was) nog maar een jonge woordgroep

Het CBS stopt met het gebruik van westers en niet-westers ter typering van de afkomst van (groepen) mensen. Combinaties als ‘(iemand) met een westerse/niet-westerse (migratie)achtergrond’ behoren binnenkort dus tot het verleden. Dat verleden begon overigens pas een jaar of tien geleden: de eerste krantenvermelding van ‘niet-westerse achtergrond’ dateert uit 2012. Voordien werd gesproken over ‘westerse’ en ‘niet-westerse allochtonen’, al heeft ook die typering geen lange geschiedenis: de oudste vindplaats van ‘niet-westerse allochtoon’ in de krant dateert uit april 1999. Met het uitbannen van de genoemde woordgroepen verdwijnt dus geen eeuwenoud talig erfgoed. Bovendien zal westers in niet-etnische in niet-culturele typeringen ongetwijfeld in gebruik blijven. We zullen het vast nog vaak hebben over ‘westerse mogendheden’ en een ‘westerse lifestyle’.

Westerse wijnen

Aanvankelijk, in de middeleeuwen, werd westers vrijwel alleen gebruikt ter aanduiding van de geografische ligging van iets (‘de westersche custe’ – de westkust). Vooral het westelijk deel van Europa (Frankrijk, Spanje) werd destijds westers genoemd. Zo heetten Franse en Spaanse wijnen ‘westerse wijnen’, in tegenstelling tot oosterse of Rijnse wijnen uit wat nu Duitsland heet. En de Middellandse Zee werd rond 1500 soms de ‘westerse zee’ genoemd, onder meer in contrast met de ‘oosterse zee’ (de Indische Oceaan). Pas laat in de 18de eeuw kreeg westers de nu gewone betekenis: ‘behorend tot of betrekking hebbend op West-Europa en de daar ontstane christelijk-humanistische civilisatie.’

Net als westelijk en westen is westers afgeleid van west (‘de richting waar de zon ondergaat’), dat verwant is met het Latijnse woord vesper (avond). Aangenomen wordt dat west uiteindelijk teruggaat op een Indo-Germaanse taalvorm voor omlaaggaan (van de zon). Niet voor niets heet het Westen tevens het Avondland.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden