Framing

Liegen is een vorm van diefstal

Boris Johnson grossiert in onwaar­heden, constateert een factchecker. De EU kost 1 miljard per maand. Johnson bouwt ziekenhuizen. Hij drinkt niet. Het is allemaal onzin. Waarom kunnen politici soms zo openlijk liegen? Dat kan met framing te maken hebben. Stel, we weten zeker dat onze opvattingen helemaal juist zijn en die van anderen helemaal fout. Daarmee verworden opvattingen tot denkramen (‘frames’) waardoor we naar de werkelijkheid kijken. Je bent er bijvoorbeeld diep van overtuigd dat de EU zich met de onmogelijkste details bezig houdt, hetgeen tot allerlei bureaucratische ellende leidt. Wat doet zo’n frame met je?

Een. Je wordt ontvankelijk voor informatie die dat frame bevestigt. De EU bemoeit zich met de kromming van bananen, wil een Europese maat voor doodskisten invoeren, zei John­son ooit. Klopt, kun je denken: typisch EU, die zich wederom met zinloze details bezig houdt.

Twee. Je wordt vergevingsgezind. Dat van die bananen en doodskisten is niet waar, maar, zo kun je denken, het had waar kúnnen zijn. De kleine onwaarheid staat voor een grote waar­heid. Dus doe je niet heel moeilijk over liegen.

Drie. Het grote risico hiervan: de normalisatie van de leugen. En liegen is een vorm van diefstal, zegt een filosoof. Wij maken daardoor keuzes, gebaseerd op onwaarheden. Je ontneemt ons daarmee onze zelfbeschikking. Wanneer wij alleen maar door het frame kijken van ons eigen gelijk, kunnen politici zich vrij voelen om onzin te beweren.

Met een slimme term kun je de werkelijkheid niet alleen beschrijven, maar ook maken. Bestuurskundige Hans de Bruijn wijst wekelijks op voorbeelden van framing.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden