null Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

Kun je dat zeggen: verzorgd haar zonder stug te worden?

“Voor verzorgd haar, zonder stug te worden”, hoorde ik, half luisterend, in een tv-reclame. Dat klinkt niet helemaal lekker. Het is niet zozeer het probleem dat de betekenis niet duidelijk is. De bedoeling is blijkbaar om een product aan te prijzen waarmee je je haar kunt verzorgen zonder dat het stug wordt (hetgeen blijkbaar doorgaans het geval is bij haarverzorging). Nee, er is iets mis met de structuur van de taaluiting.

Het is niet eens een volledige zin, dus de gangbare taaladviezen laten ons hier een beetje in de steek, maar het probleem lijkt te zitten in de zogeheten beknopte bijzin ‘zonder stug te worden’. Het verzwegen onderwerp van die bijzin is blijkbaar het haar, en dat woord staat er nota bene vlak voor, dus wat is hier mis?

Als de zin was geweest ‘Voor verzorgd haar zonder stugheid’, dan was er niets aan de hand geweest. De bepaling ‘zonder stugheid’ kan probleemloos betrokken worden op het verzorgde haar. En ook een gewone bijzin ‘Voor verzorgd haar, zonder dat het stug wordt’ is prima te doen.

Ik denk zelfs dat een beknopte bijzin zonder ‘te’ nog net acceptabel is. ‘Voor verzorgd haar zonder stug worden’ klinkt misschien nog wel een beetje vreemd, maar in de vergelijking met ‘zonder stug te worden’ is er wel een duidelijk verschil. Dat ‘stug worden’ is misschien op te vatten als een zelfstandigheid, iets als ‘stugwording’, en dan lijkt het niet om een gebeurtenis te gaan maar meer om een eigenschap van het haar.

Ik dacht eerst nog even dat het ook om dat ‘worden’ ging, maar met andere varianten blijft de beknopte bijzin slecht: ‘Voor verzorgd haar, zonder stug aan te voelen, zonder alle kanten op te springen’, dat houdt allemaal diezelfde stroefheid. Het wordt pas beter als je van ‘haar’ het onderwerp maakt: ‘Het haar wordt verzorgd zonder stug te worden’. Dat is prima (ook qua haarverzorging).

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden