Taal Peter-Arno Coppen

Is het ‘is’ of is het ‘heeft’ goed uitgepakt?

Een lezer leest in Trouw van 11 juli 2019 de formulering dat iets ‘erg goed is uit­gepakt’. Daar zet hij zijn vraagtekens bij. Het gaat hem natuurlijk om de keuze voor het hulpwerkwoord ‘zijn’. Het is toch ‘Ik heb iets uitgepakt’ en niet ‘Ik ben iets uitgepakt’? Ja dat klopt, maar anderzijds is de voltooide tijd van ‘Iets wordt uitgepakt’ ook ‘Iets is uitgepakt’. En wat is het hier dan nu?

Het antwoord is: allebei niet. We hebben hier te maken met het onpersoonlijke gebruik van het werkwoord uitpakken: ‘Iets pakt goed uit’. Dat heeft alleen in de oorsprong te maken met het daadwerkelijk uitpakken van een pakje. De betekenis is eerder iets als ‘Iets heeft gunstige gevolgen’.

Meningsverschil

Maar welk hulpwerkwoord hoort er bij ‘Iets pakt goed uit’? Is dat ‘Iets heeft goed uitgepakt’ of ‘Iets is goed uitgepakt’? Daar blijkt verschil van mening over te bestaan. Als je in alle kranten van de vorige eeuw gaat zoeken, vind je ongeveer drie keer zo vaak ‘Iets is goed uitgepakt’, maar beide vormen komen in ruime mate voor.

De keuze voor ‘hebben’ is verklaarbaar vanuit vergelijkbare gevallen. Bij ‘Dit boek verkoopt goed’ krijg je ook ‘Dit boek heeft altijd goed verkocht’ (al is de variant met ‘zijn’ daar ook mogelijk). Anderzijds heeft dat uitgepakt zijn ook iets van een veranderingswerkwoord. Het heeft de betekenis dat het onderwerp veranderd is. Veranderingswerkwoorden hebben meestal ‘zijn’. Kijk maar: de voltooide tijd van ‘Iets verandert’ is ‘Iets is veranderd’, en van ‘Iets groeit’ is ook ‘Iets is gegroeid’.

De keuze lijkt dus een kwestie van hoeveel gewicht je hecht aan die ­veranderingsbetekenis.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden