TaalPeter-Arno Coppen

Ik geef het u te doen om het mij te helpen hopen

Een lezeres reageert op de aflevering van afgelopen vrijdag, over ‘Ik help het je hopen’. Ze vraagt zich af of er hetzelfde aan de hand is met ‘Ik geef het je te doen’. Daar staat wel een extra woordje ‘te’ bij, maar maakt dat echt zo’n groot verschil?

Er zijn inderdaad overeenkomsten tussen ‘Ik help het je hopen’ en ‘Ik geef het je te doen’. Om te beginnen zijn de contexten waar je zo’n uitspraak doet vergelijkbaar. Ze hebben allebei iets van weinig vertrouwen in een goede afloop en passen dus in een context van (betrekkelijke) somberheid.

Maar er zijn ook grammaticale overeenkomsten. Zo staat er in het midden van beide uitspraken een groepje van twee onbeklemtoonde voornaamwoorden. Naar dergelijke groepjes, die soms ook uitgebreider kunnen zijn (‘Heb je ze ’t ’m horen uitleggen?’) is taalkundig wel onderzoek verricht. Daaruit blijkt onder andere dat behalve de grammaticale functie ook de klankvorm sterk de volgorde bepaalt. Zo staat ‘het’ graag vooraan (je kunt ook zeggen ‘Heb je ze ’t ze ’m horen uitleggen?’), dus dat dringt wel­eens voor.

Toch zijn er ook belangrijke verschillen. In ‘Ik geef het je te doen’ zijn ‘het’ en ‘je’ allebei voorwerpen bij het werkwoord ‘geven’. De zin is eigenlijk ‘Ik geef het (aan) jou’, en daar is een beknopte bijwoordelijke bijzin aan toegevoegd ‘(om) te doen’, waaruit onderwerp en voorwerp zijn weggelaten. Die weggelaten zinsdelen worden vervolgens vereenzelvigd met de voorwerpen uit de hoofdzin: degene aan wie je het geeft is degene die iets moet doen, en datgene wat je geeft is ook datgene wat gedaan moet worden.

Bij ‘Ik help het je hopen’ is dat allemaal niet het geval: de voorwerpen bij ‘helpen’ zijn daar ‘je’ en ‘hopen’ (ik help je met hopen), maar ‘het’ kan alleen datgene zijn wat je hoopt. Het heeft dus geen functie op de plaats waar het staat, maar alleen ergens anders.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden