Taal

Hoelang blijven fietsen niet aan te slepen?

null Beeld

Mijn vrouw heeft een ander taalgevoel dan ik. Eigenlijk heeft iedereen een ander taalgevoel dan ik, of nog sterker: er bestaan geen twee mensen op de wereld met precies hetzelfde taalgevoel. Meestal is dat niet erg. Maar laatst legde ze mij een zin voor die zij zelf vreemd vond, terwijl ik er niets verkeerds in zag. De zin luidde: ‘Fietsen blijven niet aan te slepen door pandemie en groener beleid’.

Het gaat natuurlijk om dat ‘blijven niet aan te slepen’. Kun je dat wel zo zeggen? De taalkundige in mij zegt van wel. ‘Fietsen zijn niet aan te slepen’ is een naamwoordelijk gezegde, met ‘aan te slepen’ als naamwoordelijk deel. In de schoolgrammatica is het standaardvoorbeeld bij deze constructie iets als ‘Dit is niet te eten’, waarbij ‘te eten’ vervangbaar is door ‘eetbaar’. Analoog zou je hier iets kunnen parafraseren als ‘Fietsen zijn niet aansleepbaar’. Klinkt misschien een beetje gek, maar het lijkt wel de betekenis weer te geven.

Hoe dan ook, als ‘zijn niet aan te slepen’ een naamwoordelijk gezegde is, dan zou je ‘zijn’ moeten kunnen vervangen door andere koppelwerkwoorden: ‘Fietsen lijken niet aan te slepen, blijken niet aan te slepen, schijnen niet aan te slepen’, en dus ook ‘Fietsen blijven niet aan te slepen’.

Eindpunt maakt het acceptabel

Toch kan ik wel een eind met het taalgevoel van mijn vrouw meevoelen (altijd verstandig). De constructie ‘zijn niet aan te slepen’ heeft al iets ‘duratiefs’, je drukt al iets uit wat in principe niet ophoudt. ‘Blijven’ is dan een beetje dubbelop. Het wordt pas weer acceptabel als er een eindpunt aan zit. Zeg je ‘Dit fruit is eetbaar’, dan gaat het om een permanente eigenschap, maar bij ‘Dit fruit blijft eetbaar’ denk je erbij ‘gedurende een bepaalde tijd’.

In het gewraakte voorbeeld was dat eindpunt juist niet de bedoeling. Met ‘voorlopig’ erbij, of ‘nog enkele maanden’ was het al beter geweest.

p.a.coppen@let.ru.nl

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden