Taal Peter-Arno Coppen

Hoe moet je ontleden?

In een discussieforum voor leraren kwam iemand met een voorbeeldzinnetje en de vraag: hoe moet ik dit ontleden? Prompt kwamen er tientallen reacties met de goede oplossing (gelukkig niet allemaal dezelfde). De kwestie zelf was ook interessant, maar het viel me een beetje tegen dat er niemand was die zei: door te kijken naar de betekenis en de verbanden tussen de zinsdelen van de zin.

Het woordje ‘hoe’ (of liever gezegd: het zinsdeel ‘hoe’) kan namelijk op twee manieren begrepen worden: als een vraag naar de uitkomst van een ontleding (bijwoordelijke bepaling van doel, om het even officieel te zeggen) en als een vraag naar de manier waarop je te werk moet gaan (bijwoordelijke bepaling van wijze).

De vraag was weer eens een leuk voorbeeld van het gegeven dat bijna elke uiting meerdere betekenissen kan hebben, maar dat valt bijna nooit op. In de context van leraren die elkaar een ontleedvraag stellen, is het vanzelfsprekend dat je vraagt naar een oplossing in plaats van naar een werkwijze. Het is zelfs een beetje ongepast om dan net te doen alsof de vraag die onwaarschijnlijke betekenis heeft.

Ik kon het eerlijk gezegd toch niet laten. Niet omdat ik even leuk wilde zijn, maar omdat ik echt van mening ben dat de werkwijze belangrijker is dan de uitkomst. Naar mijn idee was de vragensteller in feite niet gebaat bij het goede antwoord, maar meer bij de manier waarop je daarover zou moeten redeneren.

Een goede ontleding is er een die beschrijft wat je begrepen hebt van de vorm en betekenis van de zin. Gelukkig kreeg ik dan ook alleen maar likes, want leraren snappen dat.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden