Taal Ton den Boon

Het woord boer duidt meer aan dan alleen een beroep

Boer is een beroepsnaam voor iemand die als zelfstandige werkzaam is in de landbouw, de veeteelt of in een aanpalende activiteit zoals de fruitteelt of de tuinbouw: de eigenaar of pachter van een boerderij dus. Maar boer is méér dan een beroepsnaam. Het woord wordt, vaak in het meervoud, ook gebruikt om een maatschappelijke stand mee aan te duiden. 

Die boerenstand is overigens niet precies af te bakenen. Op het platteland beschouwen loonwerkers zich soms ook als boer, maar vraag je een stedeling wat een boer is, dan kan dat woord betrekking hebben op zo ongeveer elke plattelands­bewoner, oftewel – zoals Randstedelingen weleens zeggen – iedereen die ‘op de boer woont’. Boer is dus een vrij unieke beroepsnaam, die je niet op één lijn kunt stellen met andere functienamen als dansleraar en boekhouder, maar ook met andere ‘standsnamen’, als arbeider en burger.

Floris V

Hoewel in de middeleeuwen de meeste mensen werkzaam waren in de agrarische sector, is het woord boer zelf pas in de zestiende eeuw courant geworden. Voordien werden boeren (en buitenlui) vaak simpelweg aangeduid als ‘kerels’ (iemand, vooral plattelandsbewoner van lage geboorte). Misschien herinnert u zich uit uw schooltijd nog wel dat graaf Floris V van Holland (1254-1296), die het voor de boeren opnam, de bijnaam ‘der keerlen god’ kreeg.

Boer zelf is van oorsprong hetzelfde woord als buur, dat in het Middelnederlands klein huis of schuur betekende en teruggaat op een werkwoord dat zowel gebruikt kon worden voor het land bewerken (landbouw) als voor het construeren van huizen e.d. (bouw).

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden