Column Rob Schouten

Het Oudenrijn van mijn brein

Enigszins glazig staar ik tijdens het ontbijt naar het margarinekuipje met daarop de woorden ‘bewust light’. Nooit eerder tot me doorgedrongen en erg bewust heb ik het zeker­­ niet aangeschaft, met die automatische greep in de margarinestapel van de supermarkt. Veel in het leven gaat vanzelf, automatisch. Je bent er niet voortdurend met je hoofd bij en routine is ook een groot goed. Maar evenzogoed en op onvoorspelbare momenten steekt je bewustzijn geregeld de kop op, die slapeloze draak in z’n spelonk, en dan weet je het weer.

Ik had mij min of meer heilig voorgenomen geld te pinnen voor de werkster, maar even later­­ werd die gedachte weggedrukt door een volgende, namelijk dat ik mijn buurvrouw moest vragen of ze de auto nog wilde lenen en toen ik thuis kwam bleek ik het pinnen vergeten. Dat wil zeggen, ik herinnerde me dat ik het had willen doen maar dat ik het vergeten was. Zou ik nog maar één ding tegelijk kunnen denken, vroeg ik mij af, uitgeput van zoveel alledaagse kwesties.

Kauwgum helpt

Je wordt tegenwoordig doodgegooid met kwesties rond dementie, Alzheimer, geldige of ongeldige wilsverklaringen. Een programma waar professor Erik Scherder niet bij zit is al verloren moeite. Het heeft tot gevolg dat ik mijn geheugen een beetje in de gaten (no pun intended) ben gaan houden. Is het denken aan slechts één ding tegelijk een teken van verval of is het altijd zo geweest en merk ik het pas op nu ik erop let? Zo begeef ik mij door het Hoevelaken, het Oudenrijn van mijn brein en probeer ergens te arriveren. Ook kauw ik sinds de ampele berichtgevingen over Alzheimer op kauwgum, wat schijnt te helpen, en los de ene na de andere sudoku op, liefst zo moeilijk mogelijk­­ om mijn brein geen kans te geven weer in te slapen. Een groot deel van deze handelingen gaat inmiddels ook alweer onbewust maar ik probeer er zoveel mogelijk acht op te slaan.

En intussen vraag ik mij af: wat gaat er om in het brein van een alzheimerpatiënt, wat raakt hij kwijt, wat doet het nog? Geen idee, en dus ook niet waar ik zelf op moet letten. Al die alzheimermonumenten, Bernlefs roman ‘Hersenschimmen’, de films ‘Still Alice’ en ‘Iris’ (over Iris Murdoch), laten zien wat er mogelijk­­ aan de hand en niet meer aan de hand is in de hersenen van de alzheimerpatiënt, maar de makers weten het natuurlijk ook niet helemaal en jij zou het juist heel precies, tot in de kleinste details willen weten: alles­­. In het televisiefilmpje zien we wel de verwarring van de oude demente vrouw die over wil steken maar niet wat ze denkt. Je zou in het hoofd van een patiënt zelf willen kruipen om het eventjes in het echt mee te maken maar die schrijft geen boeken en regisseert geen films meer. ‘Ademhaling zit in het hoofd... is erin geslagen... een ruisen dat aan en af ebt’. Regels uit ‘Hersenschimmen’. Is het zoiets?

Ik ben benieuwd hoeveel meer mensen er sinds de ontdekking en opmars van alzheimer als volksziekte bij zichzelf op zoek zijn gegaan naar spoortjes vergeetachtigheid, black-outs. Ik hoor er in ieder geval bij, al ben ik dat geld voor de werkster gewoon later gaan pinnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden