Taal Ton den Boon

Het oude Portugees 'pichelingue’ wat ‘dief’ betekent, is een verbastering van Vlissingen

Afgelopen zaterdag ging de bijlage Zomertijd over Portugal. Wie daar deze vakantie niet naartoe gaat, kan toch een vleugje Portugal ervaren: het Nederlands bevat namelijk zo’n tweehonderd Portugese leenwoorden. Deels zijn dat exotische woorden als bossanova, fado, favela, lambada, piripiri, samba en vinho verde, die vaak niet eens vanuit Portugal zelf, maar vanuit de voormalige Portugese kolonie Brazilië in onze taal terechtgekomen zijn.

De laatste tijd zijn het vooral Kaapverdische Nederlanders die Portugese woorden introduceren, zoals cachupa (nationaal gerecht in Kaapverdië) en morna (melancholische muziekstijl).

Alledaags ogende woorden

Daarnaast bevat onze woordenschat alledaags ogende Portugese leenwoorden, zoals ansjovis, banaan en kokosnoot. Ook het oer-Hollands lijkende woord pomp wordt weleens als een Portugees leenwoord beschreven. In zijn huidige betekenis ‘werktuig om gas of water te verplaatsen’ gaat het mogelijk terug op het Portugese (of Spaanse) woord bomba (scheepspomp). In het Portugees zijn er diverse Nederlandse leenwoorden. Een deel daarvan bestaat uit scheepstermen, zoals bombordo (bakboord), abra (haven) en estibordo (stuurboord).

Enigszins bedenkelijk is de wortel van het verouderde Portugese woord pichelingue (dief). In de oorspronkelijke betekenis ‘piraat’ is dit een verbastering van de plaatsnaam Vlissingen.

Vorige week schreef ik dat ‘de waarheid in de ogen kijken’ mogelijk uit het Duits (‘die Wahrheit ins Auge sehen’) komt. Daarbij ging ik ten onrechte voorbij aan de derde naamval. De uitdrukking luidt in feite ‘der Wahrheit ins Auge sehen’. 

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden