Taal Ton den Boon

Het Italiaans gaf het Nederlands bloemkool en kreeg ‘stoccafisso’ terug

Na het Frans, Engels en Duits is het Italiaans de vierde moderne donortaal van het Nederlands. Vroeger waren het vooral woorden uit de muziek (adagio, allegro, aria, bariton) en handel (bankroet, deposito, incasso) die het Nederlands uit het Italiaans leende, de laatste eeuw heeft onze taal met name culinaire termen overgenomen: calzone, cantuccini, spaghetti, tiramisu. 

Culinaire Italiaanse leenwoorden als artisjok en broccoli zijn al veel langer geleden in onze taal opgenomen. Ook bloemkool heeft Italiaanse roots: het is een leenvertaling van cavolfiore, waarin het eerste deel verwijst naar kool en het tweede naar bloem.

Daarnaast heeft het Nederlands Italiaanse woorden overgenomen die niet aan een specifiek kennisdomein gebonden zijn, zoals bandiet, casino, confetti, corridor, gondel, incognito. Zelfs kattebelletje (briefje) hebben we als verbastering van het Italiaanse woord scartabello (slecht boek) overgenomen.

Stokvis

De invloed van het Nederlands op het Italiaans is geringer: het aantal courante Nederlandse leenwoorden in het Italiaans is zeer beperkt. Voorbeelden zijn baracca (Nederlands barak), duna (duin), guanto (want), schettino (schaats), stoccafisso (stokvis) en torba (turf), naast meer voor de hand liggende Nederlands-Italiaanse (of Afikaans-Italaanse?) leenwoorden als apartheid, boero (boer in Zuid-Afrika) en ottentotto (Hottentot).

Opvallend is de geschiedenis van camerlengo, dat als Italiaans leenwoord in het Nederlands verwijst naar de hoogste kamerheer van de paus, maar in het Italiaans een Nederlands leenwoord is dat teruggaat op kamerling (kamerdienaar).

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden