TaalTon den Boon

Het Engelse leenwoord ‘woke’ is in hoog tempo vernederlandst

null Beeld

Er gaat geen dag voorbij of je treft in de krant of elders in de media het bijvoeglijk naamwoord woke aan in de betekenis ‘alert op maatschappelijke misstanden, zoals sociale ongelijkheid, discriminatie van minderheden en racisme’. Het woord is razendsnel ingeburgerd geraakt, want het maakte pas halverwege 2016 zijn mediadebuut in onze taal. Aanleiding was de berichtgeving over een documentaire over de Black Lives Matter-beweging: Stay woke. Eerst werd woke nog met een Amerikaans-Engelse dictie uitgesproken, zodat het rijmde op andere Engelse leenwoorden als broke (blut) en joke (grap). Inmiddels hoor je in onze contreien steeds vaker de vernederlandste uitspraak ‘wook’, die rijmt op look en rook. Dat is mede het gevolg van het feit dat woke hoorbaar wordt verbogen wanneer dit figureert in woordgroepen als ‘woke activisten, mensen, woorden’ of ‘het woke denken’.

Naast woke winnen ook al dan niet in het Nederlands gevormde afleidingen aan populariteit, zoals wokeness (alertheid op maatschappelijk onrecht), wokie (schertsend voor een woke activist of persoon: ‘jij bent een wokie’) en wokisme (hou­ding van men­sen die zich be­wust zijn van maat­schap­pe­lij­ke en ra­ci­a­le mis­stan­den en die daar­te­gen pro­tes­te­ren of in ac­tie ko­men).

Het Amerikaans-Engelse bijvoeglijk naamwoord woke (letterlijk: wakker) is in feite de verleden tijd (en het voltooid deelwoord) van het Engelse werkwoord to wake (letterlijk: wekken of opwekken; figuurlijk: bewust maken), dat verwant is met ons werkwoord waken. In het Angelsaksische taalgebied is woke al sinds het midden van de 20ste eeuw onder Afro-Amerikanen courant in figuurlijke betekenissen als ‘alert, bewust, op de hoogte’, vooral in de woordgroep ‘stay woke’. Die figureerde zelfs al in een songtekst uit 1938 van de destijds populaire zwarte zanger-gitarist Lead Belly.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden