Taalrubriek

‘Het blijft opletten’ heeft een onpersoonlijker betekenis

Zo op het eerste gezicht ziet een zin als ‘Het blijft opletten’ er hetzelfde uit als ‘Het blijft regenen’, maar bij nadere beschouwing zitten deze twee zinnen totaal verschillend in elkaar.

‘Het blijft regenen’ is de normale vorm met het hulpwerkwoord ‘blijven’. De zin ‘Het regent’ kun je een zogeheten ‘duratieve betekenis’ meegeven door toepassing van ‘blijven’. De betekenis wordt dan dat het regenen aanhoudt, niet ophoudt eigenlijk. Dit kan bij vrijwel elke zin. Ook een zin als ‘Ik let op’ kan worden ‘Ik blijf opletten’. Maar in ‘Het blijft opletten’ is ‘het’ niet het onderwerp van opletten, degene die oplet.

‘Het blijft opletten’ heeft een onpersoonlijker betekenis, die meer een toestand uitdrukt: de situatie is zodanig dat je moet blijven opletten. De duratieve betekenis zit hem dus meer in het voortduren van de toestand. ‘Het blijft opletten’ is de voortduring van ‘Het is opletten’, net zoals ‘Het wordt opletten’ die toestand aankondigt.

De echte ontleedtijgers hebben het natuurlijk al gezien: ‘Het blijft opletten’ is een naamwoordelijk gezegde. Dat kun je niet alleen zien aan het feit dat je ‘blijft’ kunt vervangen door andere koppelwerkwoorden, maar ook door de volgorde in de bijzin. Je kunt niet zeggen ‘Zij zegt dat het blijft opletten’ maar wel ‘Zij zegt dat het opletten blijft’.

Er zit volgens mij ook een soort herhalingseffect in: je zegt niet dat het opletten zelf voortduurt, maar eerder dat de toestand zodanig blijft dat er steeds opgelet moet worden. Het wordt zelfs een beetje gek als die duurbetekenis al in het werkwoord zit, zoals bij ‘Het blijft volhouden’.

p.a.coppen@let.ru.nl

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden