Mooi!Fotoboek

Fotograaf Sofie Knijff ving wereldwijd de toekomstdroom van het kind in beeld

De directeur en de journalist. Beeld Sofie Knijff
De directeur en de journalist.Beeld Sofie Knijff

Met haar zwarte doek reisde Sofie Knijff de wereld over. Ze vroeg kinderen te dromen over wie ze later willen zijn, zette ze voor het doek en ving hun verlangen in beeld.

Als de nacht valt in Rotterdam, lichten ­achter de ramen van het Nederlands Fotomuseum opeens grote portretten op van kinderen. Ze komen uit alle windstreken, de een met een bontkraag, de ander met hoofddoekje of stropdas, en allen kijken vol ernstige overtuiging de lens in, of de verte in.

De tentoonstelling ‘Translations’ van de Belgisch-Nederlandse fotograaf Sofie Knijff maakt deel uit van ‘Nacht in / Dag uit’, een straatexpositie om kunst in coronatijd beschikbaar te maken. Onlangs verscheen ook het gelijknamige fotoboek met 48 portretten. Centrale gedachte: laat kinderen bedenken wie ze in de toekomst willen zijn, en laat hen zelf bepalen hoe zij als hun droompersonage in beeld komen.

Die vraag stelde Knijff tien jaar lang tijdens haar vele reizen aan kinderen uit Mali, India, Zuid-Afrika, IJsland, Groenland, Brazilië, Nederland, Frankrijk, Spanje, China, Mongolië en Sri Lanka. Ze kozen beroepen als zuster, jager of maraboet (islamitische heiligman), en toch werd het geen verkleedpartij. Een witte jas is genoeg voor de innerlijke vertaling (‘translation’) van hun droom.

Blader door dat grote boek, of slenter langs die verlichte ramen, en je tempo vertraagt. Aan hun ogen blijf je als het ware kleven, zo gefocust en waardig kijken ze. Hoe kreeg Knijff dat voor elkaar bij kinderen van acht tot tien jaar?

Ze zette hen niet zomaar speels of nerveus voor de lens, nee ze bedacht een mentaal voorbereidend scenario. In alle dorpjes vroeg ze ngo’s en scholen om haar toekomstdroom-project aan kinderen voor te leggen. “Soms hoorde ik niets, en kwam er de volgende dag een hele stoet kinderen in vol ornaat aan”, vertelt Knijff.

De jager en de stewardess. Beeld Sofie Knijff
De jager en de stewardess.Beeld Sofie Knijff

Ze liet hen helemaal in hun fantasie duiken en hun droompersonage wórden. “Hoe kijk je dan, hoe loop je?”, vroeg ze. Ooit had ze haar neefje van acht met een helm zien spelen en was getroffen door zijn ernst. “Hij wás soldaat”, zag ze. Ook uit haar eigen vroegere toneelopleiding weet ze hoe iemands blik verandert als hij in een rol op gaat. Dat gebruikte ze in dit fotoproject.

Neem de jongen uit een dorpje in Mali die journalist wil worden. Hij struinde hut na hut af voor een blauw pak. Zijn vriendjes vonden wel verf en schilderden het pak op zijn blote bast. Voor zijn vastberaden blik maakt het niets uit.

De kinderen hebben geen gelijke kansen, maar deze fotoserie maakt hen gelijkwaardig. Deels komt dat door het zwarte achtergronddoek waarmee Knijff hun leefomstandigheden uit beeld haalde. Ze sleepte dat zwarte doek de wereld over en plakte of niette hem op muren.

Knijff: “Je weet nooit wie iets zal waarmaken. Wij westerse mensen moeten uitkijken voor die arrogantie.” De foto’s confronteren ons met onze snelle oordelen en eigen referentiekader, schrijft historicus en journalist Rutger van der Hoeven in het begeleidende essay. Later bleek een Malinese jongen kindsoldaat te zijn geworden, weet Knijff. Maar ze had alle kinderen vastgelegd op het moment dat ze konden dromen.

Sofie Knijff
Translations
Hatje Cantz;
112 blz. € 38,00

‘Translations’ is te koop in de museumshop van het Nederlands Fotomuseum, op sofieknijff.nl en in de boekenwinkels. De portretten zijn t/m zondag 6 december te zien, van zonsondergang tot zonsopgang, aan de straatkant van het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam.

Correctie 05-12: Dit artikel was eerder in een niet definitieve versie gepubliceerd. We hebben het vervangen door de tekst die had moeten verschijnen.

Correctie 07-12: De correcte prijs van het boek toegevoegd en informatie over waar het te koop is.

Lees ook:

Is dit een jurk of is dit kunst?

Modeontwerper Claes Iversen (1977) maakt kostbare couture-outfits voor koningin Máxima, maar ook Bolkadotjurken van 60 euro. In Transformers verkent hij zijn creatieve grenzen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden