Taal Peter-Arno Coppen

Eerste woord in de kop ten onrechte verbogen?

Een lezeres stoort zich aan krantenkoppen als ‘Ontsnapte paard terecht’ of ‘Nieuwe huis afgebrand’, waarbij het eerste woord ten onrechte verbogen zou zijn. Moet het niet zijn ‘Ontsnapt paard terecht’ en ‘Nieuw huis afgebrand’?

Interessante vraag! Er bestaat geen officiële grammatica voor krantenkoppen (al zijn er wel taalkundige artikelen over geschreven), maar het is duidelijk dat het voorbeelden zijn van ‘gereduceerd taalgebruik’: zinnen waarin voornamelijk de zogeheten ‘functiewoorden’ (lidwoorden, hulpwerkwoorden) zijn weggelaten. Maar hoe zit het met verbuigingen?

Ik denk dat de verbuiging doorgaans die van een onbepaalde woordgroep is. Het is ‘een ontsnapt paard’ en ‘een ontsnapte stier’, dus de krantenkop zal meestal ook zijn ‘Ontsnapt paard terecht’ en ‘Ontsnapte stier terecht’. Maar is ‘Ontsnapte paard’ ook fout? Ik denk het niet.

Bekend bij de lezer

De kop ‘Ontsnapte paard terecht’ suggereert mijns inziens dat het gaat om ‘het ontsnapte paard’. Dat betekent dat er al eerder een ontsnapt paard in het nieuws is geweest, en de koppenmaker veronderstelt dat dit paard bij de lezer bekend is.

Dit is bij paarden ongetwijfeld minder waarschijnlijk, maar bij kinderen bijvoorbeeld is het al een stuk gewoner. Daarom klinkt de kop ‘Vermiste kind weer terecht’ al een stuk beter.

Natuurlijk is het mogelijk dat de verbuiging in sommige gevallen toch onterecht is. Het is bekend dat het woordgeslacht al jaren op drift is (recent voorbeeld is ‘de meisje’), dus het kan zijn dat de koppenmaker denkt dat het ‘de paard’ of ‘de huis’ is, maar dit lijkt me bij deze voorbeelden nog onwaarschijnlijk.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden