Taal Ton den Boon

Een vijandige houding klinkt vooralsnog beter dan een vijandelijke houding

Vogels nemen een vijandelijke houding aan zodra de mens hun territorium ­betreedt, schreef Trouw onlangs. Een lezer schrijft dat het woord vijandelijk in deze context ingaat tegen zijn taalgevoel. Moest hier geen sprake zijn van een ‘vijandige houding’? Kortom, is ‘een vijande­lijke houding’ wel correct taalgebruik?

Inderdaad is de combinatie ‘vijandige houding’ veel gewoner dan ‘vijandelijke houding’. De afgelopen decennia kwam de variant met vijandig in Trouw ruim dertig keer zo vaak voor als die met vijandelijk. Vanuit idiomatisch perspectief – dus afgaande op het Nederlands taaleigen – verdient vijandige houding dan ook de voorkeur boven vijande­lijke houding.

Betrek je de betekenissen van beide woorden bij het oordeel over vijandelijke houding, dan moet dit wat genuanceerd worden. Weliswaar betekent vijandelijk meestal ‘van, behorend tot of uitgaand van de vijand’ – onder meer in combinaties als ‘vijandelijke troepen’, ‘vijandelijk vuur’ en ‘op vijandelijke bodem’ – maar vijandelijk wordt ook wel als synoniem van vijandig gebruikt, dat wil zeggen als het tegenovergestelde van vriendschappelijk. Uit semantisch oogpunt – dus uit het oogpunt van betekenis – zijn combinaties als: iemand vijandelijk behandelen, een vijandelijke blik, een vijandelijke houding daarom wel in orde.

Wat we correct taal­gebruik noemen, is in ­feite vaak conventioneel taalgebruik. Aangezien het courante idioom een belangrijk onderdeel is van wat we conventioneel noemen, heeft vijandige houding de voorkeur, al hoeft die voorkeur niet per se een afkeuring te ­impliceren van het alternatief met vijandelijk.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden