Taal Ton den Boon

Een komma voor ‘en’ is vaak niet nodig, maar soms noodzakelijk of wenselijk

Hoe oud u ook bent, waarschijnlijk heeft u op school geleerd dat u voor het voegwoord ‘en’ geen komma mag zetten. In een paar gevallen is zo’n komma echter noodzakelijk of in elk geval wenselijk voor de juiste interpretatie van de zin.

Zoals in een opsomming die wordt onderbroken door een bijstelling. Als in ‘We zagen Kees, de vader van Erika en Piet’ Kees alleen de vader van Erika is, is een komma voor ‘en’ noodzakelijk. Staat hier geen komma, dan vatten we Kees automatisch op als de vader van Erika én Piet.

Een komma is vaak ook wenselijk in nevengeschikte zinnen met opsommingen, zoals ‘Zij heeft veel plezier in lezen en koken en dansen vindt ze ook fijn.’ Zonder komma kan zo’n zin verwarring wekken: heeft ze nou plezier in lezen en koken of alleen in lezen? En vindt ze dansen of juist koken en dansen fijn? Een komma voor ‘en’ maakt zo’n zin eenduidig. Het helpt om zo’n zin hardop te lezen, Hoor je een korte pauze, dan is een komma veelal op z’n plaats.

Kwestie van smaak en stijl

In opsommingen is het al dan niet plaatsen van een komma eerder een kwestie van smaak en stijl. In een zin als ‘Ze dronken bier, wijn, cocktails en ten slotte pure wodka’ is een komma niet nodig, maar met komma wordt zo’n opsomming net iets dramatischer: ‘Ze dronken bier, wijn, cocktails, en ten slotte pure wodka.’ Nog onheilspellender wordt het als er een tweede ‘en’ wordt ingevoegd: ‘Ze dronken bier, wijn en cocktails, en ten slotte pure wodka.’

Overigens is het gebruik van komma’s voor ‘en’ niet nieuw. Zo zijn bij schrijvers als Couperus en Vestdijk heel wat komma’s voor ‘en’ te vinden.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden