null Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

Een begrijpelijke taalfout van Wim Daniëls

Laatst keek ik een oude aflevering van het tv-programma Het Dorp, waarin Bekende Nederlanders Wim Daniëls en Huub Stapel op een motor met zijspan Nederlandse dorpen bezochten. Tijdens een interviewtje met een molenaar had Daniëls het op een gegeven moment over ‘het toerisme dat de molens met zich meebrengt’.

Dat zou best een goede constructie kunnen zijn, want het zou natuurlijk heel goed kunnen dat het toerisme met zich meebrengt dat er molens gebouwd worden, maar dat was hier niet het geval, en dat was ook niet wat Daniëls bedoelde. Hij bedoelde dat molens het toerisme bevorderen, met andere woorden: dat molens toerisme met zich meebrengen. Hij had dus eigenlijk moeten spreken over ‘het toerisme dat de molens met zich meebrengen’.

Dit soort fouten overkomen de besten

Nu gaat het er mij natuurlijk niet om, Wim Daniëls op een foutje te betrappen. Dit soort fouten overkomen de besten. Vorige week trok ik nota bene zelf het boetekleed aan bij een soortgelijke fout (ik had geschreven ‘maatregelen waar politici het hoofd over moet breken’). En hier is het zelfs nog ingewikkelder.

Verschillende factoren spannen samen om de fout te veroorzaken. Allereerst is dit, net als mijn fout, een geval van congruentie tussen het onderwerp (‘molens’) en de persoonsvorm (‘meebrengen’) in een bijzin. Maar hier wordt de zaak nog gecompliceerd door het betrekkelijk voornaamwoord ‘dat’, aansluitend bij ‘toerisme’, waaraan je in eerste instantie niet kunt zien of het onderwerp of voorwerp is. Tot het moment dat het werkwoord komt, kan de zin nog alle kanten op. En zelfs het werkwoord laat nog ruimte voor een verkeerde betekenis.

En dan komt het enkelvoud ‘met zich meebrengt’ ook nog eens drie keer zo vaak voor als het meervoud ‘met zich meebrengen’, en het is bekend dat taalgebruikers in spontane spraak vaak statistische keuzes maken. Het moest dus bijna wel fout gaan.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden