null Beeld

TV-columnMaaike Bos

De tas van Astrid (31) kwam wél terug uit de neergeschoten MH17

Kennelijk hangt het in de lucht: het verlangen naar houvast, vormgegeven in een tentoonstelling vol Nederlandsheid. In Het Noordbrabants Museum loopt nu de tentoonstelling ‘Asjemenou!’ met honderd naoorlogse popcultuur-voorwerpen, van Loeki de Leeuw tot de pet van ome ­Willem. En woensdag kwam omroep Max vrolijk met ‘Het Museum van Nederland’.

In Paleis Soestdijk ontboden Dione de Graaff en Diederik Ebbinge mensen uit heel Nederland met objecten die iets zeggen over ons land. Een oud stroopwafelijzer, een racefiets van Gerrie Knetemann, een rugzak uit vlucht MH17, om maar wat raaks te noemen.

Iets ingekort zei Dione: “We maken een tentoonstelling waarin we ons allemaal kunnen herkennen. In deze tijd van maatschappelijke onrust en onduidelijkheid gaan we op zoek naar wat ons verbindt. Naar voorwerpen die iets vertellen over de geschiedenis en cultuur van Nederland, over onze identiteit, tradities, gebruiken.”

Er was zoveel geharrewar rond de canon van Nederland

Onwillekeurig gingen bij mij de alarmbellen rinkelen. Ik dacht aan Máxima’s fel bekritiseerde ‘Dé Nederlandse identiteit bestaat niet’-opmerking die ik juist wijs vond. Aan het geharrewar rond de canon van Nederland. (Het motto ‘De canon niet als probleem maar als kans’ zegt genoeg.) Hoe krijg je dit plan ooit uitgebalanceerd?

De oplossing is even slim als simpel. De tentoonstelling komt in de Kunsthal Rotterdam, maar wordt niet verzameld door curator Jörgen Tjon. Het zijn de gewone mensen die de inhoud mogen aandragen, net als bij ‘Tussen kunst en kitsch’. Wie zijn verhaal belangrijk vindt, moet dan ook komen.

Een divers team vormt de ballotagecommissie. Daar zit ook Lara Nuberg in als expert koloniaal verleden, Herman Pleij als expert Nederlandse identiteit, en kenners op gebied van eten, muziek, kunst en sport. Dus: ze hebben erover nagedacht, ze organiseren een ‘inclusieve’ toegangspoort én ze doen het gewoon. Laat ze dan ook, denk ik dan. Kritiek zal er altijd zijn.

Haar moeder droeg een armbandje dat een museum in zichzelf was

De mensen met hun spullen zorgden voor heel wat aha-erlebnissen. Een telg uit een bakkersfamilie kwam met een oud stroopwafelijzer aan. Het vroegere armenkoekje van deegresten stamt van vóór 1800. Een verloskundige bracht haar tassen voor de thuisbevalling die nog 45 procent van de vrouwen hier doet. “Dat moeten we koesteren”, zegt ze. Iemand kwam aansjokken met een witte fiets (Provo), anderen met een Elfstedenkruisje, een turfsteker, de trouwpakken van het eerste getrouwde ­homostel (1 april 2001). De Indische neef van Oma Keasberry pleitte voor haar boekje ‘Oma’s Indische Keukengeheimen’, dat die eetcultuur in Nederland op de kaart had gezet. Expert Janny van der Heijden had er een bijzonder verhaal bij over culturele uitwisseling in het koloniale verleden.

De verhalen, die zijn nog het mooiste. Toen een stel zeventigers een simpele rugzak op tafel legde met een boek, paspoort en festivalbandje erin, wisten we nog niets. Het was de tas van Astrid (31); die tas kwam wél terug uit de neergeschoten MH17. Dat roert.

Haar moeder droeg een armbandje dat een museum in zichzelf was. De doorzichtige kralen bevatten een plukje van Astrids haar, as van Astrid en haar vriend Bart, aarde uit Oekraïne en een heel klein stukje vliegtuig.

Die armband maakte duidelijk hoe een verzameling objectjes kan helpen her­denken.

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden