Klein Verslag Wim Boevink

De snuifreder en de liefdesdans van Ivo van Hove

Van alles en nog wat was er op die paardenmarkt in Elst. Aan paarden bedoel ik. Arabieren, Shetland-pony’s (heel veel), Belgische trekpaarden (een paar), Welsh-pony’s, Haf­lingers, Appaloosa’s, ezels, een muilezel ook, allemaal met zo’n wijze, wat melancholische oogopslag.

Flank aan flank stonden ze, vastgebonden aan een touw, hun hoeven in een laagje stro, en voor hun neuzen scholieren met een maatschappelijke stage, die rondgingen met emmers hooi.

De muziek uit de cafés speelde nog niet te luid, het was elf uur in de morgen, aan de statafels buiten ging het bier al rond. Bij de kerk waren de paarden verzameld die naar het buitenland zouden gaan, naar Duitsland, België, Italië, om de hoek stonden grote trailers geparkeerd met buitenlandse kentekens. Medewerkers van de Voedsel en Waren Autoriteit liepen keurend af en aan met schriftdikke, bordeaurode paardenpaspoorten.

Ze hielden chiplezers tegen paardenhalzen, staken een thermometer onder een staart, en poseerden even voor de camera van mijn vriendin, die werkt voor het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland.

Folklore en feesten

De eeuwenoude paardenmarkt in Elst is bijgeschreven in het register van het Kenniscentrum, een uitvloeisel van de Nederlandse ondertekening in 2012 van het Unesco-Verdrag dat immaterieel erfgoed, verbindende cultuuruitingen, beschermt. Daarin is een grote rol weggelegd voor lokale gemeenschappen. Om eens te zien waar het nu precies om gaat, keek ik in de lopende inventaris van het Kenniscentrum. Daar vond ik 150 inschrijvingen; de 150ste was recent de Pride in Amsterdam.

Ja, wat bindt de mens?

Tradities, gebruiken, markten, folklore, feesten, herdenkingen, wedstrijden, koersen, corso’s, ambachten: het palet is breed.

Van fierlejeppen tot de Anansi-verteltraditie, van sigaren maken in IJsselmuiden tot smeden in Andelst, van paasgebruiken in Denekamp tot het ambacht van de snuifreder.

Marokkaanse jongeren

De snuifreder?

Een snuifreder is iemand die snuiftabak produceert, las ik op de site van het Kenniscentrum, dat ook in dienstbare filmpjes voorziet bij zijn inventaris, in dit geval van het maakproces van snuiftabak.

Nu heb ik nooit snuiftabak gesnoven, en ik geloof ook niet dat de gewoonte nog erg in zwang is (de site zegt dat het op kleine schaal nog populair is bij Marokkaanse jongeren), maar er zijn in Rotterdam nog twee snuifmolens en een karottenfabriekje waar het tamelijk arbeidsintensieve verwerkingsproces van tabaksbladeren en sauzen nog wordt uitgevoerd, door de liefhebberij van vijf of zes vrijwilligers. Ze houden een bijna uitgestorven gebruik, dat in de achttiende eeuw zijn hoogtijdagen kende, nog in leven.

Ook paardenmarkten waren eens op sterven na dood (niet die in Elst geloof ik) en op de eerste plaats zal de handel er het verbindende element geweest zijn, naast ook de begeleidende festiviteiten en hopelijk ook de liefde voor het dier.

Ik moest denken aan het filmfragment dat Ivo van Hove koos in zijn ‘Zomergasten’, van die rodeojongen die een wilde mustang temt, met zachte gebaren en rustige stem. ‘Een liefdesdans’, zei Van Hove. Het ontroerde.   

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden