TaalTon den Boon

Besmettingen gaan zowel via een oppervlak als via een oppervlakte

Is een oppervlak hetzelfde als een oppervlakte? Die vraag stelt een lezer naar aanleiding van een artikel over corona in Trouw waarin sprake is van een besmettingsroute ‘via deurkrukken en andere oppervlakten’.

Oppervlak en oppervlakte kunnen volgens het woordenboek allebei worden gebruikt in de betekenissen ‘vlak dat iets aan de bovenkant begrenst’ en ‘elk van de vlakken die iets vanbuiten begrenzen’. Anders gezegd: in de taalwerkelijkheid zijn deze woorden synoniemen.

Vooral exact geschoolde taalgebruikers hadden vroeger de neiging een verschil te maken tussen oppervlak en oppervlakte: het oppervlak zou de boven- of buitenlaag van iets aanduiden, terwijl de oppervlakte de maat of grootte van die boven- of buitenlaag zou benoemen.

Sommige taalgebruikers die dit onderscheid op school hebben geleerd, houden vast aan dit betekenisverschil. In de taalwerkelijkheid zie je daarom dat de variant oppervlakte ongeveer drie keer zo vaak als oppervlak voorkomt in een context waarin ook een ruimte- of vlaktemaat van het type hectare of vierkante kilometer wordt genoemd. Daaruit zou je voorzichtig kunnen concluderen dat er nog altijd een voorkeur voor oppervlakte is wanneer de grootte van een vlak moet worden aangeduid.

Als je daarentegen de frequentie van de varianten oppervlak of oppervlakte meet in zinnen waarin ook de woorden besmetting, infectie, corona of virus voorkomen, is er nauwelijks een verschil. De keuze voor een van beide varianten is in dit geval een kwestie van smaak.

Als het in Trouw over infectieroutes gaat, worden oppervlak en oppervlakte afwisselend gebruikt, soms zelfs in één artikel. Omdat samenstellingen als deur-, raam- of stuuroppervlak gewoner zijn ter aanduiding van de buitenkant van een voorwerp dan varianten met -oppervlakte, zou ikzelf overigens de voorkeur geven aan ‘deurkrukken en ander oppervlakken’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden