Beeld -

Taal Ton den Boon

‘Baantjescarrousel’ is via via ontleend aan een Italiaans ruiterspel

De afgelopen dagen figureerde het woord banencarrousel geregeld in de media, net als z’n neerbuigende broertje baantjescarrousel. Er waren in Europa mooie posities te verdelen en onder die omstandigheden zijn banen- en baantjescarrousel sinds de jaren negentig geduchte concurrenten van de betekenisverwante uitdrukking politieke stoelendans.

RIngsteken

Banen- en baantjescarrousel zijn gevormd met carrousel, dat figuurlijk verwijst naar een roulatiesysteem waarbij personen (of zaken) beurtelings op de voorgrond treden of in een bepaalde hoedanigheid optreden. De meeste mensen kennen het woord echter als naam van een paardenmolen: een draaimolen met houten paardjes.

Die paardjes herinneren aan het verschijnsel waarnaar carrousel oorspronkelijk verwees: een feest waarbij ruiters in een besloten ruimte ­allerlei kunsten vertoonden, zoals ringsteken. In de moderne paardensport wordt er trouwens nog altijd aan carrouselrijden gedaan. Daarbij maken ruiters op muziek synchroon bepaalde figuren.

Bekogelen met ballen

Het Nederlands heeft het begrip carrousel in de 17de eeuw via het Frans ontleend aan het Italiaanse woord carosello. In Napels zou dat de naam zijn geweest van een spel waarbij ruiters elkaar bekogelden met ballen in de vorm van een (karikaturaal) hoofd. Over de herkomst van carosello bestaat onduidelijkheid. Mogelijk gaat het terug op het Laatlatijnse woord cara (gezicht). Via vriendelijk gezicht en vriendelijkheid zou carosello uiteindelijk feestelijkheid zijn gaan betekenen.

Ook over de spelling van ons woord carrousel bestaat bij veel onduidelijkheid. Vandaar dat het nog geregeld ten onrechte wordt gespeld als caroussel.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden