Taal Peter-Arno Coppen

‘Alles’ heeft te maken met een groot belang

Een lezer stoort zich aan de uitdrukking ‘Dit heeft alles te maken met’. Hij vraagt zich af of dit wel taalkundig juist is, en suggereert dat het zou moeten zijn ‘Dit heeft gedeeltelijk, geheel, helemaal, niet te maken met’.

Hoewel ik ‘Dit heeft helemaal te maken met’ niet bepaald een verbetering zou vinden, zie ik wel wat deze lezer bedoelt. Wat hij opmerkt, is dat ‘alles’ hier is gebruikt als een bijwoordelijke bepaling. Met ‘alles’ is klaarblijkelijk uitgedrukt in welke mate iets te maken heeft met iets anders. Die gebruikswijze van ‘alles’ kan niet bij alle werkwoorden. Zo kun je best zeggen ‘Dit klopt gedeeltelijk, geheel, helemaal’ en ook ‘Dit klopt een beetje’ of zelfs ‘Dit klopt iets’, maar niet ‘Dit klopt veel’ of ‘Dit klopt alles’.

Is alles niet overdreven?

Er is een ander subtiel verschil tussen ‘Dit klopt een beetje’ en ‘Dit heeft een beetje te maken met’. Iets wat een beetje klopt, klopt eigenlijk nog niet. Iets kan steeds meer kloppen, en dan is het einde van de schaal dat het klopt. Als iets ‘een beetje te maken heeft met’ dan heeft het in elk geval te maken met, en er is in feite geen einde van die schaal. Iets kan meer en meer te maken hebben met iets anders. Waarschijnlijk is dit de oorzaak dat je bij ‘te maken hebben’ hoeveelheden als ‘een heleboel’, ‘veel’ of ‘alles’ kunt gebruiken.

Maar is ‘alles’ dan tenminste niet overdreven? Ik denk het niet. ‘Alles’ is hier duidelijk niet letterlijk bedoeld, maar eerder een uitdrukking van een betekenisvol verband. Als iets alles te maken heeft met iets anders, dan gaat het niet zozeer om een meetbare hoeveelheid, maar om een groot belang.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden