Achter de schermenCees van der Laan

Hoofdredacteur Cees van der Laan: Dat de krant maken nu heel anders gaat, zult u nauwelijks merken

Met de komst van het coronavirus moest Trouw van de ene op de andere dag op afstand een krant maken. Hoofdredacteur Cees van der Laan  vertelt hoe dat in zijn werk gaat. ‘De saamhorigheid is enorm.’

Onlangs schreef je in je wekelijkse opiniebijdrage dat je een paar dagen ziek was geweest. Toch niet…?

“Nee, ik denk niet dat het corona was. Ik had alleen lichte verkoudheidsverschijnselen. Uiteraard ben ik wel meteen in zelfquarantaine gegaan.”

Heeft het coronavirus de redactieburelen al bereikt?

“Ook dat gelukkig niet. De moeder van een van onze medewerkers heeft het virus gehad, maar zelf is zij niet ziek geworden.

Begint het een beetje te wennen, werken op afstand?

“Ja en nee. Onze redactie is lijfelijk tot stilstand gekomen. Normaal gesproken zitten we hier met zo’n 120 mensen. Nu zijn dat er hoogstens vijf of zes: een paar vormgevers en eindredacteuren, een chef en iemand van de hoofdredactie. Voor de rest werkt iedereen thuis. Ongelofelijk hoe goed dat gaat. Sterker nog, ik denk dat lezers nauwelijks tot niets merken van dat alles nu anders loopt. Onze medewerkers zetten zich tot het uiterste in, de saamhorigheid is enorm. Daar ben ik ongelofelijk trots op. Tegelijkertijd beginnen we het intensieve contact dat we normaal op de redactie hebben echt te missen. Ik probeer zoveel mogelijk te videobellen, zodat we elkaar in ieder geval blijven zien. Maar dat is toch niet hetzelfde.”

Waren jullie op de crisis voorbereid?

“Toen het coronavirus in Italië uitbrak, zijn we verschillende draaiboeken gaan uitwerken. Wat als veel medewerkers ziek werden? Of de drukkerij stil kwam te liggen? Hoe konden we dan toch een krant blijven maken? In het zwartste scenario moest ons redactiegebouw in Amsterdam helemaal dicht. Zo ver is het niet gekomen, maar het scheelt niet veel.”

Wat blijkt in de praktijk het lastigste om te organiseren?

“Vanaf het begin hebben we te maken gehad met technische obstakels. De computerprogramma’s waarmee onze vormgevers en eindredacteuren werken, zijn heel zwaar. Dat maakt het lastig is om ze thuis op een laptop en een wifi-netwerk draaiende te houden. Het gevolg: ze werken trager dan normaal en lopen vaker vast. Dat is voor de gebruikers frustrerend en zwaar en zet onze deadlines regelmatig flink onder druk.”

Kom je zelf nog op kantoor?

“Ja, twee of drie dagen per week. De andere dagen werk ik thuis. Ik heb daar een fijne werkkamer en mijn kinderen zijn al groter, dus ik hoef ze geen les te geven. Wat dat betreft heb ik het makkelijk. Zeker vergeleken met sommige medewerkers, die met hun partner en jonge kinderen op vijftig vierkante meter wonen.”

Hoe anders is het om hoofdredacteur op afstand te zijn?

“Onze redactie is als een olievlek uiteengeslagen. In plaats van kapitein van een schip ben ik dat nu van heel veel losse druppels. Het vraagt nóg meer overleg en discipline dan normaal. Ik breng mijn dagen grotendeels achter beeldschermen door, om zo goed mogelijk in contact te blijven met iedereen. Videobellen kan gelukkig ook met hele groepen te gelijk. Op die manier houden we onze dagelijkse gewoontes, zoals vaste overlegmomenten, zoveel mogelijk in stand.”

Journalist Cees Van der Laan (1961) begon in 2000 op de politieke redactie van Trouw in Den Haag, waarvan hij de drie jaar chef was. In 2012 maakte hij de overstap naar de redactie in Amsterdam om daar chef verslaggeverij te worden. Sinds 2014 is hij hoofdredacteur. Van der Laan begon zijn journalistieke carrière bij de Nieuwe Weesper. Later werkte hij bij het Noord-Hollands Dagblad en de Geassocieerde Pers Diensten, waarvoor hij onder meer als verslaggever in oorlogsgebieden werkte.

Maak je ook andere inhoudelijke keuzes?

“Niet echt. Net als het andere nieuws benaderen we de coronacrisis vanuit de Trouwfilosofie: nadenkend, reflecterend, terughoudend en wars van sensatie. De feiten staan voor ons altijd voorop. Wel doen we nu nog meer dan voorheen online. Omdat we daar sneller en eerder kunnen publiceren. En omdat we meer verhalen willen vertellen dan we in de krant kwijt kunnen.”

Zijn jullie al coronamoe?

“Ik vind het niet meer dan logisch dat het coronanieuws nog steeds het merendeel van onze pagina’s vult. Een crisis als deze is ongekend, die zet ons leven en werk volledig op zijn kop. Terecht dus, dat daar bijna alle aandacht naar uitgaat. Er zijn nog zoveel vragen te stellen en te beantwoorden, we zijn nog lang niet uitgeschreven. Dat gezegd hebbende negeren we het overige nieuws zeker niet. We blijven daar óók ruimte voor maken. Zo brachten we onlangs het verhaal van redacteur Jan Kleinnijenhuis over een advies aan het kabinet om multinationals winstbelasting te laten betalen.”

En de lezers?

“Afgaande op hun brieven is er ook bij hen nog geen sprake van coronamoeheid. We krijgen veel aardige berichten. Over hoe bijzonder mensen het vinden dat we, ondanks alles, dagelijks een krant weten uit te brengen. Hartverwarmend om te horen hoe betrokken onze lezers zijn en hoe belangrijk Trouw voor hen is. Juist nu. We voelen het als een grote verantwoordelijkheid om ze zo goed mogelijk te informeren en te adviseren.”

Welk verhaal van de laatste tijd heeft de meeste indruk op je gemaakt?

“Het interview met IC-arts Jos van Oers dat we op 28 maart op de voorpagina hadden. Door zo’n persoonlijk verhaal komt de situatie ineens heel dichtbij. Toen realiseerde ik me pas echt hoe zwaar patiënten en zorgverleners het hebben. Om dezelfde reden raakt de column van Sofie Govaert uit Breda me. Haar gezin was besmet met het coronavirus. Zij houdt voor Trouw al wekenlang een dagboek bij over haar ervaringen tijdens en na de ziekte. Door het grote verhaal klein te maken, komt het vaak nog harder binnen.”

Heb je veel zorgen over de toekomst van de krant?

“Natuurlijk. De advertentie-inkomsten lopen door de coronacrisis dramatisch terug. Die maken ongeveer 20 procent uit van ons budget, dus dat merken we direct. Verder zijn we onderdeel uit van een groot concern, DPG Media, waar ook kranten als De Volkskrant en het Algemeen Dagblad onder vallen. Eventuele financiële problemen dáár hebben net zo goed effect op ons. Gelukkig kan DPG Media wel een stootje hebben, heeft bestuursbaas Erik Roddenhof ons verzekerd.”

Levert de crisis ook iets positiefs op?

“Absoluut: het bezoek aan onze website stijgt enorm en er komen veel nieuwe abonnees bij. Juist nu is betrouwbare journalistiek voor veel mensen belangrijker dan ooit. Een hoopvol signaal in barre tijden.”

Hoe pakken jullie de draad weer op als het kabinet de maatregelen versoepelt?

“Langzaamaan zullen er weer mensen op de redactie komen werken. Hoe dat er precies uit gaat zien, weet ik niet, daar denken we nu over na. Wie weet komen er schotten tussen de bureaus en eenrichtingsverkeer op de werkvloer. Zeker is dat de terugkeer geleidelijk zal gaan. En ook dat we blijvend meer thuis zullen werken.”

Kun je als manager in crisistijd je werk nog wel loslaten?

“Hoofdredacteur ben je 24 uur per dag. Dat vind ik niet erg; deze manier van werken past bij mij. Ik heb geen last van stress en lig er zelden wakker van.”

Wat doe je om te ontspannen?

“Ik loop veel hard en fiets graag grote afstanden. Als ik 150 kilometer onderweg ben, check ik tijdens mijn stops wel mijn werkberichten ja. Thuis probeer ik ook actief te blijven, want in huis beweeg je nog minder dan op de redactie, heb ik gemerkt. Met het mooie weer doe ik bijvoorbeeld regelmatig fitnessoefeningen in de tuin. Push-ups en zo. Verder drink ik niet te veel en probeer ik goed te slapen. Voor ik naar bed ga lees ik altijd een uur.”

Welk boek ligt er momenteel op je nachtkastje?

“‘Eens ging de zee hier tekeer’ van Eva Vriend, een verhaal over de Zuiderzee en haar kustbewoners. Lezen is, naast regelmatig sporten, voor mij de ultieme manier om rustig te worden.”

Welke keuzes worden er gemaakt bij het schrijven van artikelen en hoe pakken wij ons onderzoek aan? In Achter de Schermen vertellen journalisten van Trouw hoe ze te werk gaan. Er is ook een Achter de Schermen podcast, die is hier te vinden. Of open hem via iTunesSpotify en Google Podcasts.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden