Achter de schermenTim de Wit

Correspondent Groot-Brittannië Tim de Wit: ‘Brexit is een vloek en een zegen gebleken’

Vijf jaar geleden vertrok Tim de Wit naar Londen om daar als correspondent aan de slag te gaan voor de NOS en Trouw. Hij had toen nooit kunnen vermoeden in wat voor politieke achtbaan hij zou belanden. “Er zijn echt wel momenten geweest dat ik dacht: houdt het nou nooit op?”

En, een beetje bekomen van het afgelopen jaar?

“Nog maar net! 2019 was krankzinnig. Fantastisch om mee te maken, maar ik heb voor mijn gevoel wel dag en nacht gewerkt. Ik zou het dus niet erg vinden als het tempo in 2020 iets naar beneden gaat.”

Zag je de overweldigende verkiezingswinst van Boris Johnson afgelopen december aankomen?

“Ik had wel gedacht dat hij zou winnen, alleen niet met zo’n grote meerderheid. Eerlijk gezegd was ik wel opgelucht over die uitslag. Eindelijk is er duidelijkheid over brexit. De finish is afgelopen jaar zo vaak verlegd. Dat was zwaar voor de Britten, maar ook voor de pers. Je werkt steeds toe naar een conclusie, die dan wéér niet komt. Er zijn echt wel momenten geweest dat ik dacht: houd het nou nooit op?”

Ik kan me voorstellen dat je het inmiddels helemaal hebt gehad met brexit.

“Het is een vloek en een zegen gebleken. Lang mocht ik bijna dagelijks verslag doen van een van de belangrijkste politieke gebeurtenissen in de naoorlogse Britse geschiedenis. Voor een correspondent natuurlijk een buitenkans. Ik heb al zoveel unieke dingen meegemaakt. Boris Johnson die het parlement naar huis stuurde, het hoge gerechtshof dat dat ongrondwettelijk verklaarde. Het is echt een achtbaan geweest. Juist vanwege alle onverwachte wendingen, werd het nooit saai. De keerzijde is echter dat bijna al mijn tijd en aandacht door dat ene onderwerp werd opgeslokt. Terwijl er nog zoveel meer belangrijke en mooie verhalen zijn die ik wil vertellen.”

Je woont nu vijf jaar in Groot-Brittannië. Hoe is het land in die tijd veranderd?

“Van oudsher was het politiek verdeeld in twee groepen: de arbeiders stemden op Labour, de middenklasse en de upper class op de Conservatieven. Hun politieke kleur was een belangrijk onderdeel van hun identiteit; iedereen wist precies waar hij bij hoorde. Brexit heeft dat helemaal overhoopgegooid. Het land dreunt echt op zijn grondvesten.”

Waar merk je dat aan?

“Zowel binnen de Conservatieve partij als binnen Labour zijn er grote groepen Britten die uitgesproken vóór of tegen brexit zijn. Dat zorgt voor verwarring, conflicten en een gevoel van vervreemding. In de samenleving als geheel, maar ook tussen collega’s of vrienden of in families. Als enige Nederlander ben ik lid van een Londens cricketteam. Een van mijn teamgenoten vertelde me dat hij sinds vorige zomer geen contact meer heeft met zijn schoonouders. Tijdens een tuinfeestje liepen de gemoederen zo hoog op — hij is tegen brexit, zijn schoonouders zijn vóór — dat ze nu niet meer met elkaar praten. Ongekend in het immer beleefde Groot-Brittannië. En dat is maar één voorbeeld van velen. Ik ben heel benieuwd wat deze nieuwe scheidslijnen op de lange termijn met het land en de cultuur gaan doen.”

Je bent NOS-correspondent én je schrijft voor Trouw. Vanwaar die combinatie?

“Om als zzp’er te kunnen werken, moet ik meerdere opdrachtgevers hebben. Afgezien daarvan vind ik het vooral ook erg leuk om verhalen voor Trouw te maken.”

Hoe anders is het om een item voor het journaal te produceren of een artikel te schrijven?

“Totaal anders. Een reportage in het journaal duurt gemiddeld twee minuten. Daarin moet ik dan het hele verhaal vertellen. Het grote voordeel is dat ik in één klap veel mensen bereik – het achtuurjournaal heeft nog altijd zo’n twee miljoen kijkers. Maar ik kan natuurlijk nooit echt de diepte ingaan. In een stuk voor Trouw lukt dat wel; ik kan meer uitleggen, analyseren, duiden. Dat geeft een andere voldoening. Verder geniet ik er enorm van om voor de krant uitgebreider met mensen te kunnen praten. Persoonlijke verhalen blijven vaak toch het interessantst.”

Kom je met al die brexit-heisa nog wel aan schrijven toe?

“Afgelopen jaar was dat soms lastig. NOS-correspondenten hebben er een naam voor als ze op één dag in alle nieuwsuitzendingen zitten. Te beginnen met ‘s ochtends vroeg het Radio 1 Journaal, dan het journaal van één uur op televisie, aan het eind van de middag weer op de radio, vervolgens de zes- en achtuurjournaals op tv, hup door naar Nieuwsuur en afsluitend het radioprogramma Met het oog op morgen. Een ‘super grand slam’, noemen we dat. De meeste correspondenten maken zoiets zelden mee. Maar ik heb inmiddels ontelbaar veel van dat soort dagen achter de rug. Dan schiet het schrijven er helaas weleens bij in.”

Hoe houd je dat moordende tempo vol?

“Het voelt soms haast als topsport. Daar probeer ik dan ook naar te leven, door voldoende te slapen en een paar keer per week naar de sportschool te gaan. Verder bouw ik op drukke dagen bewust rustmomenten in voor mezelf. Even een wandeling maken, een paar minuten op een bankje zitten of op mijn gemak een broodje eten en ik kan weer door.”

Hoe ziet een gemiddelde werkdag eruit?

“Dat hangt af van wat er speelt. Na het opstaan zet ik in ieder geval altijd meteen het programma ‘Today’ op BBC Radio 4 aan, een soort Radio 1 journaal. Weet ik meteen welk nieuws die dag gaat bepalen. Daarna lees ik zoveel mogelijk kranten op mijn iPad en check ik Twitter. Dan beginnen de telefoontjes meestal. Ik overleg eindeloos veel. Bijvoorbeeld met de redacties van de NOS en Trouw over wat ik met bepaalde onderwerpen wil doen. Schrijven doe ik vaak ‘s middags.”

Welke gebeurtenis van de afgelopen jaren heeft de meeste indruk op je gemaakt?

“Wat me misschien wel het meest is bijgebleven, was het staatsbanket in Buckingham Palace waar ik in 2018 voor werd uitgenodigd. Koningin Elizabeth organiseerde dat ter ere van het bezoek dat koning Willem-Alexander en koningin Máxima aan Groot-Brittannië brachten. Als enige Nederlandse journalist mocht ik daarbij aanschuiven. Het was alsof ik een sprookjeswereld binnenliep, of een aflevering van de Netflixserie ‘The Crown’. Tijdens de borrel in The Picture Gallery, waar schilderijen hangen van Rembrandt, Rubens en Van Dyck, raakte ik toevallig aan de praat met de minister van financiën, Philip Hammond. Heel bijzonder om hem te spreken, want in Groot-Brittannië is het veel moeilijker dan in Nederland om toegang tot het kabinetsleden te krijgen. En dan moesten mijn ontmoeting met de koningin en het banket in de balzaal nog komen.”

Na afloop kreeg je veel commentaar over je heen. Je zou in de pers te kritiekloos verslag hebben gedaan.

“Ik was daar niet in functie, maar als privépersoon. Wel kwam ik na afloop meteen live in het late NOS-journaal om te vertellen hoe ik het had ervaren. Ik was nog helemaal vol van alles wat ik had gezien en meegemaakt en vertelde daar dus enthousiast over. Dat vonden sommige mensen kennelijk niet erg journalistiek. Tja, ik ben ook maar een mens.”

Over kritiek gesproken: krijg je op sociale media veel ellende over je heen?

“Over het algemeen valt het mee. Al ging het na de verkiezingen afgelopen december helemaal los. Naar aanleiding van de lange rijen bij sommige stembussen had ik bij Nieuwsuur gezegd dat een hoge opkomst historisch gezien vaak goed uitpakt voor Labour. Een clipje van dat fragment ging op Twitter in bepaalde kringen viraal. Ik werd overstelpt met aantijgingen. Dat ik het uithangbord was van bevooroordeelde linkse media, dat mijn uitspraken wensdenken waren van de NOS. Niet enkele, maar duizenden keren. Het naarst waren de persoonlijke bedreigingen die mensen me stuurden. Ik was een landverrader waar ze in de Tweede Wereldoorlog wel raad mee hadden geweten, schreef iemand. Een ander meldde dat hij hard gas zou geven als ik voor zijn auto kwam. Gelukkig was die trollenstorm na een paar dagen weer over.”

Wat doen dat soort reacties met je?

“Ik kan ze redelijk goed van me afzetten; anno 2020 horen ze – helaas – bij het vak. Waar ik wel moeite mee heb, is de vooringenomenheid. Dit soort mensen neemt direct stelling en gaan vol in de aanval, zonder te checken of wat ze zeggen klopt. Dat steekt, omdat het zo onrechtvaardig voelt. Ik neem mijn verantwoordelijkheid om objectief te berichten heel serieus. Sterker nog, het is de kern van mijn vak. Mijn persoonlijke mening doet er helemaal niet toe. Die zal ik vanuit mijn functie dus ook nooit verkondigen.”

Hoe moet het nu verder met Groot-Brittannië?

“Zeker is dat de Britten op 31 januari 2020 uit de Europese Unie stappen. Toch zijn we daarmee nog lang niet van brexit af. De scheiding is weliswaar rond, nu moeten de partijen boedel nog verdelen. De onderhandelingen daarover worden ontzettend ingewikkeld. Ik zal er zeker nog regelmatig over berichten. Maar vermoedelijk niet zo vaak als afgelopen jaar. Hopelijk heb ik in 2020 dus meer tijd om andere verhalen te maken. Over het ongelofelijk grote aantal kinderen dat hier in armoede opgroeit, bijvoorbeeld. Of over de gokcultuur, die zo onlosmakelijk met dit land verbonden is.”

Hoe lang wil je er zelf nog blijven?

“Ik zou de verslaglegging over brexit in ieder geval graag afmaken, voor zover dat kan. Daarna ga ik denk ik terug naar Nederland. De afgelopen elf jaar heb ik op drie buitenlandse posten gezeten. Het is best pittig om steeds weer een nieuw leven te moeten opbouwen. Bovendien wil ik feeling houden met mijn Nederlandse lezers, kijkers en luisteraars. Want zonder hen geen werk.”

Na de School voor Journalistiek en een master Internationale Betrekkingen aan de Universiteit Utrecht begon Tim de Wit (1981) in 2007 op de buitenlandredactie van de NOS. In 2009 verruilde hij Hilversum voor Zuid-Afrika, waar hij twee jaar als freelancecorrespondent werkte. In die tijd begon hij ook met het schrijven voor Trouw. Van 2011 tot 2015 was hij werkzaam in Berlijn. Daarna verhuisde hij naar Londen, waar hij sindsdien verslag doet voor onder andere de NOS, ‘Nieuwsuur’ en Trouw. Daarnaast maakt hij voor de EO (samen met historicus Arend Jan Boekestijn) ‘Brexit, de podcast’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden