null Beeld

Achter de schermenBart Zuidervaart

Chef politiek Bart Zuidervaart: ‘De inhoud van de campagne is voor ons belangrijker dan de poppetjes’

Op 15, 16 en 17 maart mogen we naar de stembus. Hoe verslaat Trouw de verkiezingscampagne? De chef van de redactie politiek in Den Haag, Bart Zuidervaart, vertelt. ‘Het blijft over de toeslagenaffaire in de campagne oorverdovend stil.’

In coronatijd is alles anders dan anders. Dus ook de Tweede Kamerverkiezingen. Al was het maar omdat we voor het eerst in de geschiedenis drie dagen mogen stemmen in plaats van één, en dat ouderen hun stem ook per post kunnen uitbrengen.

De gezondheidszorg, het onderwijs, de economie: ze staan al een jaar voor ongekende uitdagingen. Aanleiding genoeg voor een spetterende verkiezingscampagne, zou je denken. Toch is die tot nu toe niet echt ontbrand, vindt chef politiek Bart Zuidervaart. “Het coronanieuws overschaduwt alles en verlamt de campagne. Het is voor partijen bovendien een lastig onderwerp om zich op te profileren. Met uitzondering van Forum voor Democratie steunen ze immers allemaal op hoofdlijnen de aanpak van het kabinet.”

Bart Zuidervaart (1978) studeerde journalistiek aan de Fontys Hogeschool in Tilburg. In 2000 ging hij bij Trouw aan de slag, eerst op de internetredactie en later op de binnenlandredactie. Hij was onder andere verslaggever voor de regio’s Den Haag en Rotterdam en voor de Nederlandse Antillen. In 2012 stapte hij over naar de politieke redactie, waar hij in maart 2015 chef van werd. Samen met Willem de Haan publiceerde hij het boek De Schipholbrand - Reconstructie van een tragedie.

Wat of wie heeft je in de campagne verrast?

“Ik ben vooral verbaasd dat sommige dingen géén grote rol spelen. Zoals de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst. De levens van duizenden Nederlanders zijn verwoest. Niet voor niets is het kabinet hierover gevallen. Het geschade vertrouwen in de overheid zou een leidend verkiezingsthema moeten zijn. Maar het blijft over dit thema in de campagne oorverdovend stil.”

Hoe kan dat?

“Partijen als CDA, PvdA en D66 kunnen de VVD hier moeilijk op aanvallen, omdat ze er zelf ook verantwoordelijkheid voor dragen. Dat kiezers er schijnbaar niet erg mee bezig zijn, komt misschien om er een beperkte groep slachtoffers is. Voor veel Nederlanders voelt de affaire kennelijk toch als een ver-van-hun-bed-show.”

Mis je nog andere onderwerpen in het debat?

“Het klimaat. Ik hoor nauwelijks iets over biomassa, of rekeningrijden, of windmolenparken op het land. Ja, er wordt gediscussieerd over het wel of niet bouwen van een nieuwe kerncentrale. Maar dat is zo’n verenging van het thema. Daar doe je de werkelijkheid geen recht mee aan.”

Hadden jullie hier zelf dan meer op moeten focussen?

“Dat doen we als krant het hele jaar door, en de afgelopen maanden nog eens extra. In januari hebben we een week lang op allerlei manieren aandacht besteed aan klimaat en energie. Bijvoorbeeld met een debat tussen kandidaat-Kamerleden. Maar ook met een onderzoek van Kieskompas met vragen over de betaalbaarheid van de energietransitie. Want in hoeverre willen burgers eigenlijk betalen voor vergroening? Verder hadden we een groot verhaal over de vraag: was Rutte III inderdaad ‘het groenste kabinet ooit’, zoals het zichzelf heeft gedoopt?

Hoeveel Trouw-redacteuren zitten er in Den Haag?

“Met mijzelf erbij zeven, vier vrouwen en drie mannen. Die verdeling is trouwens best bijzonder. De politiek is nog steeds een mannenwereld, ook in de journalistiek. Voor zover ik weet hebben wij de enige parlementaire redactie waar vrouwen in de meerderheid zijn.”

Wanneer zijn jullie begonnen met de voorbereidingen voor de verkiezingen?

“In het najaar. We hebben vijf inhoudelijke thema’s bepaald waar we op wilden focussen: klimaat, migratie en asiel, kansenongelijkheid op school en de arbeidsmarkt, de crisis op de woningmarkt en de lessen die de zorg kan trekken uit de coronacrisis. Onderwerpen die wij als krant belangrijk vinden, en waarover we onze lezers uitgebreid willen informeren. Vervolgens zijn we gaan brainstormen hoe we dat het beste zouden kunnen doen, met interviews, achtergrondverhalen, analyses en opinies. In aanloop naar de verkiezingen hebben we steeds een week lang één thema uitgelicht.”

Jullie hebben niet veel lijsttrekkers aan de tand gevoeld.

“Klopt. Ook dat was een bewuste keus. Het gaat ons zogezegd om de inhoud, minder om de poppetjes. Als lijsttrekkers overal in de media hetzelfde verhaal afdraaien, hoeven ze dat bij ons niet nog eens te doen. Een interview in Trouw moet echt iets toevoegen. Een collega van de redactie Religie & Filosofie heeft bijvoorbeeld wel een aantal lijsttrekkers, onder wie Sigrid Kaag, Kees van der Staaij en Mark Rutte, gesproken over geloof en politiek. Met dat soort stukken onderscheiden we ons in de lawine van campagnenieuws.”

Je hoort steeds vaker dat de bemoeizucht van woordvoerders onacceptabele proporties aanneemt. Hebben jullie daar last van?

“Dat valt gelukkig mee. Vooraf geven we aan over welke onderwerpen we willen spreken. Maar we sturen nooit een complete vragenlijst, daar zijn we heel duidelijk over. Als het stuk klaar is, mag de geïnterviewde suggesties voor wijzigingen doen. Uiteindelijk is het natuurlijk aan de journalist om te bepalen of hij die verwerkt of niet. Wat helpt is dat we een betrouwbare krant zijn, en dat politici bij ons de ruimte krijgen om een genuanceerd verhaal te vertellen. Dat schept vertrouwen.”

De ene politicus is vast makkelijker dan de andere.

“Klopt. Voormalig minister Henk Kamp gaf bijvoorbeeld altijd commentaar tot achter de komma. Dat was weleens lastig, maar uiteindelijk kwamen we er altijd uit. Ook omdat we kunnen terugvallen op de gespreksopnames die we standaard maken. Eén keer was ik bij toenmalig staatssecretaris Melanie Schultz van Haegen vergeten de opname aan te zetten. Prompt kregen we bonje over een bepaalde formulering. Dat is me dus niet nog een keer overkomen.”

Je werkt al meer dan acht jaar op de Haagse redactie, waarvan zes jaar als chef. Wat heeft in al die jaren de meeste indruk op je gemaakt?

“Niet zozeer één nieuwsgebeurtenis, maar meer in het algemeen de kunst van politici om, als het erop aankomt, altijd een gemene deler te vinden. Ondanks het feit dat het politieke landschap steeds meer versplinterd raakt. Het compromis is de basis voor onze democratie.”

Baart die versplintering je zorgen?

“Het maakt het wel steeds lastiger om daadkrachtig, met een betrouwbare meerderheid, te regeren. Niet voor niets hadden we vier jaar geleden de langste kabinetsformatie ooit. Ik ben benieuwd hoe het deze keer verloopt. Middenin de coronacrisis wil je niet maandenlang met een demissionair kabinet zitten. Misschien stimuleert het partijen om een hoofdlijnenakkoord te sluiten, in plaats van alles tot in detail uit te onderhandelen.”

Zit je weleens een nacht voor een dichte parlementaire deur te wachten, zoals we soms op tv zien?

“Zelden. Aan het eind van de avond moet de krant naar de drukker, dus dan heeft het weinig zin om te blijven hangen. Wat dat betreft heb ik soms medelijden met collega’s van radio en tv. Bij crisisoverleg moeten zij voor hun beeld of quote klaar staan als de deur opengaat. Wij schrijvers zijn wat dat betreft vrijer.”

Krijgt de politieke redactie vaak reacties van lezers?

“Ik hoor regelmatig dat ze vinden dat we zo zuur over het CDA schrijven. We laten ons inderdaad nog weleens kritisch uit over deze partij, met name over haar vluchtelingenstandpunt. Volgens sommige lezers vergroten we dat te veel uit. Dat zet me aan het denken. Ik ben blij dat ze ons die spiegel voorhouden.

“Overigens krijgen we ook positieve reacties hoor. Een paar jaar geleden riepen we lezers in onze wekelijkse rubriek Plein 2 op om een gepaste naam te verzinnen voor het eilandje in de Hofvijver. Daarop kregen we honderden originele inzendingen binnen, van Natte Poten tot Ruttemeroog. Uiteindelijk kwam Klein Mauritius, aangedragen door Henk de Lange, als winnaar uit de strijd. Die naam hebben we daarna voorgelegd aan het stadsbestuur van Den Haag. Toenmalig wethouder Richard de Mos reageerde positief: hij zag kansen voor een naamgeving. Voor het zover kwam, trad hij echter af in verband met een corruptieonderzoek. Klein Mauritius is daarmee een stille dood gestorven.”

Welke keuzes worden er gemaakt bij het schrijven van artikelen en hoe pakken wij ons onderzoek aan? In Achter de Schermen vertellen journalisten van Trouw hoe ze te werk gaan. Er is ook een Achter de Schermen podcast, die is hier te vinden. Of open hem via iTunes, Spotify of Google Podcasts.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden