Achter de schermenChef buitenland Iris Ludeker

Chef buitenland Iris Ludeker: ‘Ik wil de andere kant van het buitenlandnieuws laten zien’

Voor ze chef van de buitenlandredactie werd, reisde Iris Ludeker zelf de hele wereld over. ‘Ik ben op heel veel plekken geweest waar je anders niet komt.’

Eerlijk is eerlijk: ze mist het reizen soms wel. Want sinds Iris Ludeker in mei 2016 chef van de buitenlandredactie werd, brengt ze haar tijd vooral op kantoor – en nu thuis – door. “De laatste grote reis voor mijn werk maakte ik in 2015", zegt ze. “Ik ging toen naar de Delta in Bangladesh, naar een eiland dat door stroming, klimaatverandering en erosie voortdurend verplaatst. Met als gevolg dat de inwoners eigenlijk continu op de vlucht zijn voor het water. Ik sprak daar met mensen die al tien keer waren verhuisd, vaak met huis en al. En met een familie, die hun dochters naar de hoofdstad had gestuurd om daar geld te verdienen in de textielindustrie. Die meisjes heb ik ook ontmoet. De slechte omstandigheden waaronder zij moesten werken en hoe ze er, ondanks alles, het beste van maakten, vond ik heel indrukwekkend.”

Bangladesh is typisch zo’n land waar je weinig over hoort.

“Maar er zijn genoeg belangrijke verhalen over te vertellen. Over de effecten van de klimaatverandering en de onderdrukking van seculiere groepen, bijvoorbeeld. Dat geldt trouwens ook voor veel andere landen, die in de snelle nieuwsstroom worden overgeslagen. Bijvoorbeeld in Afrika. In Trouw besteden we daar bewust wél aandacht aan.”

Hoe dan?

“Door ons niet te veel te laten meesleuren door de waan van de dag. Natuurlijk berichten we over het grote wereldnieuws. Maar we hanteren nadrukkelijk ook een eigen agenda. Met onderwerpen die we als krant belangrijk vinden. Vanuit die gedachte hebben de negen redacteuren op de buitenlandredactie behalve een bepaald gebied ook een inhoudelijk thema onder hun hoede. Privacy, nieuwe media of emancipatie en identiteit, bijvoorbeeld. Over deze onderwerpen volgen zij het nieuws van over de hele wereld, op zoek naar maatschappelijke ontwikkelingen en onderliggende tendensen. Op die manier laten we ook een andere kant van het buitenlandnieuws zien.”

Iris Ludeker (1974) studeerde Nederlands en Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. In 2001 kwam ze als stagiair binnen bij Trouw, om er nooit meer weg te gaan. Ze werkte dertien jaar als economie- buitenlandredacteur, voor ze in 2016 chef van de buitenlandredactie werd.

En de correspondenten dan?

“Daar hebben we er zo’n twintig van. Allemaal freelancers, met uitzondering van onze correspondent in Brussel. Zij leveren vooral reportages vanuit de frontlinie, terwijl we op de redactie meer nieuwsstukken en achtergrondverhalen maken. Zo vullen we elkaar inhoudelijk aan. Overigens gaan onze bureauredacteuren ook meerdere keren per jaar op pad. Althans, voor corona deden ze dat.”

Wat gebeurt er in jouw hoofd als er ergens in de wereld bijvoorbeeld een ramp of een aanslag plaatsvindt?

“Dan ga ik meteen in de werkmodus. Met collega’s bespreek ik wat is er gebeurd, wat dat de betekenis ervan is, welke vragen dat oproept. En natuurlijk ook wie welke verhalen kan maken en of er iemand van de redactie naartoe moet. Automatisch creëer ik op zo’n moment een zekere emotionele afstand. Zonder die professionele distantie zou ik mijn werk misschien minder goed kunnen doen.”

Lig je wel eens wakker van wat je allemaal ziet en hoort?

“Zelden. Voor correspondenten en redacteuren die naar crises toegaan, is dat soms anders. Zij zitten immers met hun neus bovenop de ellende. Die ervaringen kunnen ongelofelijk heftig zijn. Daarom bieden we hen achteraf zo nodig psychische bijstand.”

Je werkt al zeventien jaar op de buitenlandredactie. Vanwaar die fascinatie voor alles over de grens?

“Die is ontstaan toen ik na mijn middelbare school een jaar door Azië reisde en later na mijn studie nog een paar maanden door India. Er ging toen letterlijk en figuurlijk een wereld voor me open.”

Wat is de meest bijzondere plek waar je zelf ooit voor de krant bent geweest?

“Behalve Bangladesh vond ik Zaatari heel bijzonder. Dat is een groot vluchtelingenkamp voor Syriërs in Jordanië. Die vluchtelingen daar hadden in nog geen anderhalf jaar tijd een bijna functionerende stad gebouwd. Met winkelstraten en allerhande andere voorzieningen. Het was heel inspirerend om te zien hoe ook zij er toch het beste van probeerden te maken. Een man met een florerende winkel in de hoofdstraat had voor zijn gezin bijvoorbeeld een woning gemaakt van drie containerwoningen, inclusief een eigen badkamer. ‘Als je hier over een paar jaar terugkomt, heb ik een huis van drie verdiepingen’, zei hij tegen me. En dat in een vluchtelingenkamp! Die ontmoetingen met veerkrachtige mensen, en de inkijkjes in hun levens, maken op mij altijd de meeste indruk.”

De onderwerpen waar jullie over schrijven, zijn meestal zware kost. Heb je onderweg ook weleens iets grappigs meegemaakt?

“Natuurlijk! Sowieso probeer ik altijd ook wat lichtere verhalen te brengen. Dan kom je vaak op gekke plekken. Een uitstapje naar de kamelenboerderij van de sjeik van Dubai was misschien wel het meest bizar. Daar werkte een Engelse wetenschapper met behulp van IVF aan het creëren van een supersnelle racekameel. Ter aanvulling kloonde ze ook kamelen, en had ze een kameel en een lama gekruist. Het voelde toen alsof ik in een Kuifje-strip was beland.”

Ten tijde van de Arabische Lente was je ook in het Midden-Oosten.

“De demonstraties heb ik niet meegemaakt. Maar in de nasleep van de opstand ben ik in de loop van 2011 en in 2012 wel in de betrokken landen geweest. Op een gegeven moment kwam ik in Egypte met mijn tolk, nota bene op de fiets, in een dorpje vlakbij Cairo terecht. De sfeer daar was erg gespannen. Rond die tijd heerste er veel paranoia over westerlingen. Die zouden allemaal spionnen zijn en de opstand hebben geïnstigeerd. De ontvangst was dus op z’n minst wantrouwend. Uiteindelijk raakte ik aan de praat met een politieagent. Hij nam ons mee naar zijn huis. Daar ontmoette ik zijn vrouw, die letterlijk opgesloten bleek te zitten – voor we naar binnen konden, moest hij de sloten van de deur halen. De vrouw was doodongelukkig, vertelde ze me in gebrekkig Engels. De confronterende realiteit van vrouwelijke onderdrukking op het platteland stond in zo’n schril contrast met de demonstraties voor meer vrijheid en waardigheid. Heel indringend en beklemmend om aan den lijve te ervaren. Ik denk nog best vaak aan die vrouw terug.”

Ook voor de buitenlandredactie stond de coronacrisis afgelopen tijd centraal. Hoe bepaal je wat je daarover wilt publiceren?

“In al mijn jaren op de buitenlandredactie heb ik nog nooit meegemaakt dat de hele wereld het maandenlang maar over één ding had. Wat dat betreft hebben we echt een krankzinnige periode achter de rug. Uiteraard hebben we het belangrijkste nieuws gebracht, maar ook veel achtergrondverhalen, wederom door die eigen Trouwbril. De stukken van die Eefje Rammeloo waren bijvoorbeeld fantastisch. Toen de coronacrisis in Wuhan uitbrak, was zij toevallig op vakantie, waardoor ze niet naar die provincie kon. Achteraf een geluk bij een ongeluk; ze hoefde niet in quarantaine en kon dus door China blijven reizen. Vanaf het allereerste moment zat ze bovenop het onderwerp en heeft ze tal van verhalen voor ons geschreven. Over alle grote maatschappelijke onderwerpen, die later ook in Nederland zouden gaan spelen. Het gebruik van mondkapjes bijvoorbeeld, en het heropenen van de scholen. Ook heeft ze een roadtrip gemaakt langs afgesloten dorpen. En achtergrondverhalen over de Chinese aanpak van het virus, en wat daar in Europa van zouden kunnen leren. Ik denk dat we met haar echt een sterverslaggever op het juiste moment op de juiste plek hadden.”

Tot slot: Naar welk land zou iedereen volgens jou minimaal eens in zijn leven toe moeten?

“Ha, ha, wat een vraag! Misschien naar Iran, omdat dat land zo’n slecht imago heeft en vaak eendimensionaal wordt verbeeld. Overigens niet in Trouw natuurlijk. Door zo’n land te bezoeken, krijg je vanzelf een genuanceerdere blik. Maar dat geldt breder, voor elke reis die je maakt.”

Welke keuzes worden er gemaakt bij het schrijven van artikelen en hoe pakken wij ons onderzoek aan? In Achter de Schermen vertellen journalisten van Trouw hoe ze te werk gaan. Er is ook een Achter de Schermen podcast, die is hier te vinden. Of open hem via iTunesSpotify of Google Podcasts.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden