Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wie betaalt bepaalt: vandaar dat milieueffectrapportages vol drogredenen staan

Opinie

Michiel de Vries

Een artist impression van het zandwinningseiland in het IJsselmeer. © *
Opinie

Hou maar op met milieueffectrapportages, zegt Michiel de Vries, hoogleraar bestuurskunde Radboud Universiteit Nijmegen. Dat de conclusies zijn geschreven zoals de opdrachtgever ze graag leest, laat ook de rapportage over zandwinning in het IJsselmeer weer zien. 

Met het produceren van milieueffectrapportages (mer) kunnen we beter stoppen. Na het debacle van de rapportage over Lelystad Airport, waarin de geluidsoverlast van laag overvliegende Boeings werd onderschat, wordt nu op het ­IJsselmeer een zandwinningseiland voorzien dat volgens deze mer nauwelijks tot geen negatief effect zal hebben.

Lees verder na de advertentie

Dat is merkwaardig als je bedenkt dat die zandwinning veel geluidsoverlast, vertroebeling van het water en vermindering van de natuurwaarden met zich meebrengt, terwijl het IJsselmeer tot Natura 2000-gebied is bestempeld.

In 2017 kwam nog een natuurbeheernota uit voor het IJsselmeergebied. Daarin werd gesteld dat voor een aantal vogelsoorten gebrek aan rust een knelpunt vormt. In de mer over de industriële zandwinning staat dat zo’n zandafgraving lawaai maakt, tot maximaal 122 dB(A).

Een alleraardigste redenering: de barrière die het eiland kan vormen in de zichtlijn tussen schepen en kust verdwijnt automatisch met het verder varen

Dat wordt gerelativeerd met irrelevante argumentatie. Het gaat bij die zandwinning slechts om 2 procent van het totale IJsselmeer. Verstoring voor vogels zal er nauwelijks zijn, want die hebben elders in het IJsselmeer voldoende foerageergebied en bovendien zou een rapport uit 2008 hebben uit­gewezen dat zulke verstoringen alleen optreden op zeer kleine afstanden van die vogels. Dat het aangehaalde rapport alleen ging over verstoring van vogels door toeristische activiteiten en niet door industrie blijft gemakshalve buiten beschouwing.

Probleem verkleind

In de natuurbeheernota voor het IJsselmeer staat ook dat voor viseters helder water van belang is. Het gaat om de ­slobeend, tafeleend, brilduiker, meerkoet, en driehoeksmosselen. In de mer over zandwinning staat: “Het uitbaggeren van zand levert uiteraard vertroe­beling van het water op”. Maar opnieuw wordt het probleem kleingemaakt, want, “de soorten die daar last van hebben, kunnen best uitwijken naar zones elders in het IJsselmeer zodat er geen negatief effect is te verwachten”.

Een alleraardigste redenering gaat over de barrière die het eiland kan vormen in de zichtlijn tussen schepen en kust. Volgens de onderzoekers is dit effect tijdelijk en verdwijnt het automatisch met het verder varen. Tsja… als je het eiland voorbij bent vormt het eiland geen barrière meer. Een laatste voorbeeld betreft de invloed op de weidsheid van het gebied. Volgens de onderzoekers is het eiland in Friesland alleen op de dijk en voor de dijk te zien. Tsja... als je achter de dijk staat, zie je het eiland niet.

De mer komt tot de conclusie dat het alleszins meevalt met de milieugevolgen. Op het overgrote deel van 36 criteria, ook de fijne criteria, zou er geen negatief effect zijn. De Commissie m.e.r. toetst zulke rapporten en keurt ze in het algemeen goed. Zo ook in dit geval, maar in tegenstelling tot wat de schrijvers van de mer stellen, blijkt volgens de commissie uit deze mer “dat negatieve gevolgen verwacht kunnen worden voor soorten, ook voor soorten met populaties die zich beneden de instandhoudingsdoelen bevinden. De instandhoudingsdoelstellingen kunnen daarmee verder buiten bereik komen.”

Ook al kloppen de conclusies van een mer niet, als de berekeningen juist zijn, krijgen zij de goedkeuring van de commissie.

Dit alles duidt erop dat er een weeffout zit in de mer-procedure. Het is de initiatiefnemer die de rapportage laat opstellen. Daarbij geldt dat wie betaalt, bepaalt en het leidt tot misleidende argumenten en drogredeneringen zoals hierboven beschreven. Schrijvers van mer-rapportages laten hun oren te veel hangen naar de belangen van hun opdrachtgever. Voeg daarbij een zeer beperkt mandaat voor de Commissie m.e.r. om de rapporten te controleren, en de gehele mer-procedure wordt on­geloofwaardig.

Lees ook:

Besluit over zandfabriek in beschermd IJsselmeer uitgesteld

De bussen waren al besteld. Drie touringcars vol boze burgers zouden naar het gemeentehuis van De Fryske Marren in Joure rijden. Maar de gemeente stelde een besluit over de bouw van een zandfabriek in het IJsselmeer uit. Ze stelde het niet af.

Deel dit artikel

Een alleraardigste redenering: de barrière die het eiland kan vormen in de zichtlijn tussen schepen en kust verdwijnt automatisch met het verder varen