Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In nuchtere stapjes wordt de boer een beetje duurzamer

Groen

Emiel Hakkenes

Kees Koning (heeft 90 koeien): ‘Ik heb soms het gevoel dat alle boeren in de richting van biologisch worden gepusht. Maar als biologisch de standaard wordt, kun je er geen meerprijs meer voor krijgen.’ © Hanne van der Woude
De Staat van de Boer

De helft van de ‘gewone’ boeren wil binnen tien jaar overschakelen naar een duurzamer bedrijf, blijkt uit ‘De Staat van de Boer’. Kees Koning maakt in kleine stappen het verschil.

 Hij is geen man die je hoort klagen over ‘betuttelende regeltjes’, zegt Kees Koning, melkveehouder in het Noord-Hollandse Oudkarspel. Maar dat betekent níet dat hij geen mening heeft over die regeltjes. Soms zijn dat wettelijke voorschriften waaraan hij als boer moet voldoen, soms zijn het stellig geformuleerde opvattingen in de media of de politiek. In dat laatste geval, valt Koning op, is de mening zelden gebaseerd op een gesprek met een boer.

Lees verder na de advertentie

Ja, soms wordt er gewezen naar een voorbeeldboer die een bijzondere prestatie heeft geleverd. Maar de ‘doorsnee’ koeienboer hoor je volgens Koning niet. Terwijl die genoeg te vertellen heeft: dat de werkelijkheid vaak complex is, dat de waarheid vaak in het midden ligt, en dat wensen en regels elkaar vaak genoeg tegenspreken. Zéker op het gebied van natuur en milieu. Op zijn eigen erf probeert Koning met kleine stappen het grote verschil te maken, maar aan ‘onzinmaatregelen’ heeft hij een broertje dood.

80% van de boeren wil na­tuur­vrien­de­lij­ker methoden

1Zonnepanelen

De maand mei, weet Kees Koning, is de beste maand voor zonnepanelen. Hij wijst naar zijn stal en de panelen op het dak. “Per jaar wek ik twee derde van mijn energie zelf op. Vooral in het voorjaar, als hier aan de kust de lucht helder is en de zon krachtig, lukt dat goed.” De daken van boerenstallen worden vaak genoemd als bij uitstek geschikt voor het opwekken van schone energie. Terecht, zegt Koning. “Maar het jaar rond je eigen energie opwekken is een illusie. In de zomer heb ik zonne-energie over en in de winter kom ik tekort. Ik heb ongeveer twintigduizend euro geïnvesteerd in de zonnepanelen, met nog wat subsidie erbij. Dat geld had ik ook kunnen investeren in een nieuwe tractor, ja, maar nu geef ik als boer blijk van mijn maatschappelijke verantwoordelijkheid. Iedereen die langs onze boerderij komt, ziet die panelen en begint erover.”

2Koe in de wei

Zijn vrouw en hij hebben de boerderij in 1993 overgenomen van de ouders van zijn echtgenote. “Sinds een paar jaar werkt onze zoon ook mee en met ons gezin kunnen we leven van de boerderij. We zijn een heel doorsnee bedrijf, we melken 90 koeien. Die gaan zoveel mogelijk naar buiten.”

Van Friesland Campina, aan wie zij de melk verkopen, krijgen ze per kilo melk 1,5 cent extra als de koeien voldoen aan de norm voor weidemelk: ze moeten minstens 120 dagen per jaar 6 uur per dag buiten zijn. “Aan die norm voldoen wij gemakkelijk. Maar dat zo’n regel zo dwingend wordt opgelegd, stoort mij wel. Dat buiten lopen van de koeien wordt enorm opgehemeld. Maar soms zijn de beesten amper buiten of ze rennen alweer met dezelfde vaart terug naar binnen.”

Wat we nu fout vinden, was dertig jaar geleden heel gewoon

Boer Kees Koning

3Kalf bij de koe

Ieder jaar krijgen de koeien een kalf, anders geven ze geen melk, zegt Koning. “Van de kalfjes houd ik er ongeveer 25 zelf. Ik wil graag vaarsjes van mijn beste koeien, die dan later zelf weer melkkoeien worden.” Om daarvoor te zorgen, laat hij zijn beste koeien insemineren met ‘gesekst’ sperma, zodat zeker is dat ze een vrouwelijk kalf krijgen. “Als het per ongeluk toch een stiertje wordt, hoor je mij niet mopperen hoor. Ik vind dat wel komisch. De kalfjes die ik niet houd, gaan met een handelaar naar de veemarkt in Purmerend.”

Koning en zijn vrouw laten een pasgeboren kalf drooglikken door de moeder, en zetten het daarna apart. Met de fles krijgt het dan biest, de eerste moedermelk. “Zo weten we zeker dat hij dat daadwerkelijk binnenkrijgt, met alle goede stoffen die erin zitten. Als je het kalfje bij de moeder laat staan, zoals sommige dierenorganisaties willen, moet je maar afwachten of het voldoende biest binnenkrijgt. En in onze stal zouden melkkoeien hun kalfjes waarschijnlijk vertrappen. Natuurlijk, ik zou kunnen gaan verbouwen, maar dat is op dit moment niet te betalen. Ik zie ook werkelijk niet in waarom het scheiden van het kalf van de koe een punt van discussie is. Volgens mij hebben de moeder en het kind er helemaal geen last van.”

4Mest

De eerste milieumaatregel die Koning als boer meemaakte, was een inperking van het uitrijden van mest. “Mijn schoonvader had in zijn tijd geen mest­opslag, het hele jaar ging er mest op het land. Dat mocht, en dus deed hij het. Al kun je je afvragen hoe nuttig het is om in de herfst mest uit te rijden over je land, als het gras toch niet groeit.”

Toen dat niet meer mocht, moest Koning een stuk achter de stal bouwen om daar de mest op te slaan. Ja, dat was een hele kostenpost, maar voor de natuur is het wel beter.”

5Weidevogels

“Wat we nu fout vinden, was dertig jaar geleden heel gewoon”, zegt Koning. “We strooiden toen twee keer zoveel kunstmest als nu, en we gebruikten veel meer onkruidbestrijdingsmiddelen. Toch ging het toen goed met de weidevogels. Dat kan ik niet plaatsen: er wordt nu gezegd dat het zoveel slechter gaat met de weidevogel en dat dat komt door de intensieve landbouw. Maar boeren hebben de afgelopen jaren heel veel verbeteringen doorgevoerd. Pas geleden ging het erover dat de aantallen huiszwaluwen zo teruglopen, omdat ze gebrek aan voedsel zou hebben. Nou, bij mij gaat het prima met de zwaluwen, maar niemand die het komt vragen.”

Volgens sommige mensen, zegt Koning, zouden boeren nóg meer moeten doen voor de vogels. Het waterschap zou in agrarische gebieden het grondwaterpeil moeten verhogen. “Dat is gunstig voor vogels die graag in een drassig gebied zitten. Maar het zou voor mij betekenen dat ik de koeien niet meer naar buiten kan laten omdat het weiland te drassig is. Bij een lager waterpeil is de grond warmer en zuurstofrijker. Dat zorgt ervoor dat het gras goed groeit. Als ik minder gras van mijn land kan halen door hoog grondwater, zal ik meer veevoer moeten aankopen. En daar zijn natuurorganisaties ook altijd kritisch op. Zo zie je de ene maatregel tegen de andere inwerken.”

Hij heeft nu zelf besloten om een meter gras langs de kant van de sloot niet te maaien. “Dat kost niet de wereld en zo bied ik vogels een schuilplaats. Alles opgeteld gaat het om drie tot vier kilometer sloot. Wat minder grasopbrengst kan ik wel hebben, maar er zijn ook collega’s die het zich niet kunnen permitteren. Ik heb ook wel eens nagedacht om een stukje land af te graven en er een poel voor vogels van te maken, maar dan mag ik die oppervlakte niet meer meetellen als landbouwgrond. Dan heb ik ook minder plaatsingsruimte voor de mest. Dat wordt weer te kostbaar.”

6Biologisch

Koning heeft weleens onderzocht of zijn boerderij kon renderen op een biologische manier. “Kon niet. Dan zou ik voor mijn aantal koeien extra grond moeten kopen. Of ik zou per hectare twee koeien minder mogen houden, die ook nog eens minder melk geven. Daar weegt de hogere prijs voor biologische melk niet tegenop. Ik heb soms het gevoel dat alle boeren in de richting van biologisch worden gepusht. Maar als biologisch de standaard wordt, kun je er geen meerprijs meer voor krijgen.”

Als buitenstaanders iets zeggen over de melkveehouderij wijzen ze volgens Koning vaak naar een voorbeeldbedrijf dat heel erg voorop loopt. “Degenen die minder voorop lopen wordt niet gevraagd wat er voor hen mogelijk is. We kunnen niet allemaal volgens hetzelfde model boeren. De een is biologisch, de ander niet. De een is intensief, de ander extensief. In de tijd van mijn schoonvader ging het om groeien en nog eens groeien. Van mij hoeft dat niet zo nodig. Ik hoef niet méér, ik ben tevreden met ons bedrijf.”

De Staat van de Boer is het grootste opinieonderzoek dat ooit onder agrariërs is gehouden. Met het onderzoek, en de verhalen die deze zomer volgen, wil Trouw een eerlijk en open debat over de makers van het voedsel van Nederland stimuleren. Lees meer over De Staat van de Boer op destaatvandeboer.trouw.nl.

Deel dit artikel

80% van de boeren wil na­tuur­vrien­de­lij­ker methoden

Wat we nu fout vinden, was dertig jaar geleden heel gewoon

Boer Kees Koning