In plaats van een leidende rol te spelen bij de redding van de euro, ontwikkelt Duitsland zich hoe langer hoe meer tot een remmende factor. De Bondsrepubliek geeft steeds vaker signalen af die doen twijfelen aan de bereidheid tot financiële solidariteit met de zwakke landen in de eurozone. Duitsland laat zijn sterke schouders steeds meer hangen.

Het land houdt de rest van Europa nu al maanden in spanning over zijn steun aan het noodfonds ESM en het fiscale pact. Volgende week woensdag doet het Federale Constitutionele Hof eindelijk een uitspraak over de legitimiteit van die steun. Het parlement had daartoe al in juni met ruime meerderheid besloten.

In een bliksemenquête deze week verklaarden twintig rechtsdeskundigen weliswaar dat het Hof vrijwel zeker zijn fiat aan de steunmaatregelen zal geven. Maar een meerderheid van hen verwacht dat daar voorwaarden aan vast zullen zitten. Hoogstwaarschijnlijk zal het Hof zeggen dat met 190 miljard Duitse euro's de absolute bovengrens aan de steun is bereikt.

Grondwetswijziging
Bovendien verwacht men dat het Hof opnieuw zal waarschuwen voor de uitholling van het parlementaire budgetrecht. Velen houden er inmiddels rekening mee dat Duitsland daarmee aanstuurt op een fundamentele grondwetswijziging. Daarvoor zal de bevolking in een referendum toestemming moeten geven. Dat kan de Europese besluitvorming jaren remmen.

De kans dat de bevolking in zo'n referendum zal instemmen met verdere overdracht van bevoegdheden aan Europa, slinkt met de dag. Deze week werden twee peilingen bekend die op een toenemende euromoeheid, ja zelfs euroangst onder de Duitsers wijzen. Zo hoopt een meerderheid dat het Hof de steunmaatregelen voor de euro zal blokkeren.

De toenemende euroscepsis komt ook door het ambivalente optreden van Angela Merkel. Aan de ene kant oogst ze in eigen land veel instemming met haar hardnekkige aandringen op bezuinigingen en hervormingen in de zwakke eurolanden. Aan de andere kant stoot ze mensen van zich af met haar mantra dat de oplossing niet in minder, maar in méér Europa ligt.

Nederlaag
Het dringt hoe langer hoe meer tot de Duitsers door dat Merkel steeds grotere moeite heeft om haar strenge koers in Europa door te zetten. Het besluit van de Europese Centrale Bank (ECB) om geld in de zwakke eurolanden te pompen, zien ze als een zware nederlaag voor Merkel. Het punt is dat veel Duitsers dat helemaal niet erg vinden.

Dat blijkt onder meer uit de bijval voor Jens Weidmann, chef van de Duitse Federale Bank. In de ECB-raad stemde hij als enige tegen de voorstellen van Mario Draghi om staatsobligaties van crisislanden op te kopen. Hij vindt dat de ECB daarmee haar bevoegdheden overschrijdt. Met zijn houding onderstreept Weidmann het toenemende isolement van Duitsland.

De reactie daarop van veel Duitsers lijkt te zijn: als Europa Duitsland niet meer wil, dan wil Duitsland Europa niet meer.