column Ik ben van 1954. Duidelijk een geval van babyboom. Volgens mijn laatste pensioenopgave zit ik er niet slecht bij. Ruim 40.000 euro per jaar en daar komt nog AOW bij. Ooit. Hopelijk. Maar dat is nog niet alles. Geen hypotheek meer, afbetaald, en geen kosten voor kinderen meer. Tuurlijk, het is niet allemaal alleen maar prachtig. Ik zal langer door moeten werken en hoe zeker is dat pensioen eigenlijk? Twijfel en onzekerheid genoeg.

Maar had Henk Krol, de zelfbenoemde voorman van iedereen ouder dan vijftig jaar, het dan over mij, toen hij het advies van Van Dijkhuizen over meebetalen van ouderen aan de AOW de zoveelste aanval op toch al zwaar gepakte ouderen noemde? Mijn voorbeeld is uiteraard een heel gunstig voorbeeld. Gelukkig wel. Maar is het de uitzondering die de regel van onder armoede zuchtende ouderen bevestigt?

Bewijs van het tegendeel is er meer dan genoeg. Zoekt u eens bij het Centraal Bureau voor de Statistiek naar de verdeling van inkomen en vermogen over de verschillende leeftijdscategorieën. Het is schrikken, althans als het doel is een beetje een evenwichtige verdeling te hebben. Mijn leeftijdsgroep, 55 tot 60, heeft het hoogste inkomen, gevolgd door de mensen die tien jaar ouder zijn. Bij vermogen zijn de verschillen nog veel groter. De groep van 65 tot 70 heeft een gemiddeld vermogen van bijna drie ton, gevolgd door de groep die vijf jaar ouder is. Wat vermogen betreft was dit al in 2000 zo. Die leeftijdsgroep had toen al zwaar geprofiteerd van een hausse op de huizenmarkt, net als ik. Maar tezamen met inkomen - het gemiddelde inkomen van huishoudens ouder dan 65 jaar steeg vanaf 2001 in elf jaar met 11 procent, tegen 0 procent van alle huishoudens onder 65 jaar - zijn de verschillen in twaalf jaar drastisch toegenomen. Hoezo, meneer Krol, is er sprake van de zoveelste aanval op de ouderen? Is het nu echt zo onrechtvaardig om een bijdrage te vragen aan de financiering van de AOW?

Zeker, we hebben het over gemiddelden en dat sluit niet uit dat er ook (veel) ouderen zijn, die er bepaald minder riant bij zitten. Je zult maar geen aanvullend pensioen hebben of je zult nooit hebben kunnen profiteren van een afgeloste hypotheek, dan wel de stijgende huizenprijzen.

Daar staat echter tegenover dat tussen 2000 en 2010 het aantal ouderen met een aanvullend pensioen met 7,5 procent groeide tot 73 procent. Niet allemaal vette pensioenen, maar wel een indicatie dat macro gezien de rijkdom onder ouderen toeneemt.

Ouderen zijn de laatste twintig jaar een politieke factor van belang geworden. Logisch in een vergrijzende samenleving. Maar tegelijkertijd is de nadruk op het eigenbelang ook toegenomen. De huidige generatie ouderen, waartoe ik me voor het gemak reken, ziet de, gemiddeld genomen, bevoorrechte positie niet als een verworvenheid maar als een recht. Dat er jarenlang te weinig aan pensioenen is betaald en dat de huizenmarkt door de overconsumptie en veel te riante regelingen tot stilstand kwam en dat hun kinderen zich geen huis meer kunnen veroorloven, is niet hun verantwoordelijkheid, maar iets wat hen ook maar is overkomen. En als er dan een schuldige is, dan zijn het de banken of de pensioenfondsbestuurders. Kritische zelfreflectie is ondanks alle mondigheid niet het sterkste punt van de oudere generaties.