column Geert Wilders zag zijn kans schoon. Hij was in april nog maar nauwelijks uit het Catshuis weggelopen of hij liet weten dat het allemaal de schuld was van Brusselse technocraten, van zakkenvullers als Neelie Kroes en van andere anonieme Europese monsters.

Wilders zette in april de toekomst van Nederland in de eurozone en de Europese Unie op de Nederlandse campagne-agenda. Het is hem, ongetwijfeld tot zijn leedwezen, uiteindelijk niet gelukt dat vol te houden toen na de zomervakantie de campagne vol op stoom kwam.

Niet alleen tot zijn leedwezen. Opnieuw is een unieke kans om tot een echt debat te komen over Europa in de campagne aan de politiek voorbij gegaan. Natuurlijk, Europa kwam zo af en toe in de debatten voorbij en redacties van debatprogramma's op tv deden hun uiterste best het steeds maar weer tot onderwerp te verheffen. Toch kwam het debat niet veel verder dan de vraag of Griekenland uitstel moest krijgen om nu eindelijk te voldoen aan de Europese eisen, dan wel dat er wellicht toch nog weer meer Europese (en Nederlandse) garanties naar Athene moesten.

Rijmelarij
Terwijl de Duitse bondskanselier Angela Merkel steeds duidelijker begon te spreken over de noodzaak van een Europese politieke unie, kwam het debat in de campagne niet verder dan wat rijmelarij van Wilders ('geen geld naar de Grieken, maar naar onze zieken').

Een gemiste kans. Want niet alleen de uitkomst van de onderhandelingen tussen VVD en PvdA over het beleid rond de Europese Unie is ongewis. Het zou bij onderhandelingen rond welke regeringscombinatie dan ook een enorme gok geweest zijn. Het resultaat van de campagne is helaas dat ook in de komende jaren het Europese beleid van Nederland niet veel meer zal zijn dan meepraten en er bij blijven.

Geen overdracht van bevoegdheden
De VVD gaf daar in het vorige kabinet al behoorlijk wat staaltjes van weg. Een Europese begrotingscommissaris met vergaande bevoegdheden rond de begroting van individuele lidstaten, nota bene een Nederlands initiatief, mocht absoluut geen overdracht van bevoegdheden heten. De Europese bankenunie was nog ver weg en voor Nederland onder de huidige omstandigheden onacceptabel. In het openbaar spreken voor binnenlands gebruik en in de vergaderkamers van Brussel gewoon meedoen.

Maar ook de PvdA kan er wat van. Onder het vorige kabinet steunde de PvdA een motie van de ChristenUnie, waarin het kabinet opgedragen werd geen bevoegdheden naar Brussel over te hevelen. Toen Rutte bij hoog en bij laag beweerde dat de commissaris voor begrotingszaken geen overdracht van bevoegdheden inhield, huilden de sociaal-democraten mee met de wolven in het bos. Het was wel bevoegdheden overdragen en dat was goed.

Althans, zo lang die commissaris zich niet met Nederland bemoeide. De eis dat het tekort naar 3 procent zou gaan in 2013 kon niet voor Nederland gelden, meende de PvdA.

De twee regeringspartijen in wording (voorlopig, je weet maar nooit hoe het gaat) hebben de dubbele tong waarmee ze over Europa praten in ieder geval gemeenschappelijk. Voor één keer heeft Geert Wilders volkomen gelijk als hij met spijt in het hart terugkijkt op de verkiezingscampagne. Het was beter geweest als zijn opzet, Europa inzet van de verkiezingen maken, gelukt was.