column De Amerikaanse filmmaker Kevin Miller heeft in zijn film 'Hellbound' het bestaan van de hel in twijfel getrokken, las ik gisteren. Om zijn stelling te onderbouwen heeft hij een aantal geleerden en dominees geïnterviewd. 'God is simpelweg niet zo gruwelijk dat hij mensen naar een eeuwigdurend strafkamp stuurt.'

Op zich kan ik deze stelling best onderschrijven. Een God van liefde die je naar een bad van kokend pek dirigeert, waar je nooit meer uitkomt, is op zijn zachtst gezegd paradoxaal. Maar wat Miller over het hoofd ziet, is de religieuze functionaliteit van het inferno. Het boezemt bij heel wat mensen zoveel angst in dat ze zich twee keer gaan bedenken alvorens een scala aan delicten te plegen. Aan de andere kant heeft het voor gelovige slachtoffers een heilzame werking: als een dader door een aardse rechter te mild wordt bestraft, rest nog altijd de troost dat na het laatste oordeel het hellevuur zijn corrigerende werk zal doen.

Eigenlijk heb ik mijn buik vol van het stelselmatige ontheiligen van traditionele concepten binnen het christendom. Je kon al, volgens atheïsten-dominees, geloven in een God die niet bestaat of in de getrouwde Jezus niemand minder dan Julius Caesar ontwaren en nu wordt Satan ook in het afvoerputje van de moderniteit gedumpt. En met hem zullen tal van demonen als Mephistopheles, Beëlzebub of Abigor vanzelfsprekend verdwijnen. Kleurrijke personages die in de loop der eeuwen literatuur en kunst hebben verrijkt en geïnspireerd.

Als kind was ik als de dood voor de hel en ik kon urenlang naar de prenten van Gustave Doré kijken om me een beeld van het onvoorstelbare eigen te maken. Al die naakte ellendelingen, vereeuwigd in een gigantische klont van gepijnigd vlees, die door gevleugelde demonen in ravijnen werden geduwd! Daartussen wilde ik zeker niet belanden. En toch was het niet helemaal onprettig om vanuit de veilige woonkeuken van mijn grootouders naar de catacomben van het schuldige leed te kunnen turen. Met angst misschien, maar ook met sensatiezucht en een vleugje voyeurisme. Maar nu wordt de hel uit mijn kindertijd door zogeheten 'verlichte geesten' in een soort fitnesscentrum omgetoverd: de echte hel is op aarde waar oorlogen, ziektes en armoe regeren, zeggen ze. Kom nou: oorlogen worden beëindigd, ziektes genezen en armoede is relatief. Maar de eeuwigheid in een bad van gesmolten lood doorbrengen terwijl de hulpjes van Satan je lijf met hun vorken prikken, dat is andere koek.

Blijf toch van het inferno af en neem een voorbeeld aan de islam die gelukkig niet van plan is zijn eigen hel te amenderen. Jaren terug citeerde ik al een Nederlandse imam die deskundig was in deze materie: 'Het lichaam van de ongelovige zal splijten. Bittere kruiden moet hij eten, rottend vlees. Het is heet in de hel, zeker 70 tot 73 keer zo heet als het vuur dat we kennen van het gasfornuis. Lasteraars moeten hun eigen vlees eten. Bronzen nagels zullen over hun gezichten krabben, terwijl anderen de vreugde van het paradijs genieten.'

Juist! En dat is de les die we hieruit moeten trekken: zonder een flink angstaanjagende hel is het paradijs waardeloos.