Dit weekeinde ben ik aan het laatste boek van Leon de Winter begonnen. In de roman 'VSV' lopen bestaande personen door een mix van fictie en werkelijkheid heen. Vermakelijk en spannend is het boek zeker, hoewel De Winter met een luchtige toon ervoor kiest aan de oppervlakte van historische feiten te blijven.

De strijdvaardige en soms gepassioneerde Leon de Winter die we uit zijn opiniërende stukken in Trouw en elders kenden, heeft nu plaatsgemaakt voor de speelse romancier. Of dat teleurstellend is zal ik pas aan het einde van het boek kunnen uitmaken.

Het meest delicaat in de roman is de opvoering van regisseur Theo van Gogh nadat hij door moslimfanaticus Mohammed B. is vermoord. Theo hangt dan een aantal jaren in een soort vagevuur, propt zich vol met whisky en nicotine, alvorens engelbewaarder te worden. Delicaat, omdat De Winter meer dan twintig jaar geleden slachtoffer werd van loeiharde aanvallen van Van Gogh, die zich van antisemitische denkbeelden bediende. Geen columnist toen die zich niet met de zaak bemoeide. In een paar stukjes nam ik het op voor De Winter. Met personage Van Gogh in VSV heeft de auteur toch niet willen afrekenen.

Hij moet tijdens het schrijven ook geweten hebben dat hij in een dergelijk geval de hele meute van Theo's vrienden tegen zich zou krijgen. Nu blijven die vrienden stil. Op Max Pam na misschien, die voor de site van HP/De Tijd schrijft dat VSV 'een zware teleurstelling' is. Hoewel hij de figuur Van Gogh 'het grappigste van het boek' vindt. Wie in VSV totaal, en daarom verrassend ontbreekt, is oud politica Ayaan Hirsi Ali, met wie Leon en zijn vrouw Jessica nauw gelieerd zijn geweest. Ze ontbreekt als personage en er wordt amper aan haar gerefereerd. Ayaan was toch een sleutelfiguur in de realiteit die samen met Van Gogh de film 'Submission' maakte, wat de regisseur het leven kostte.

Een waardeoordeel over Hirsi Ali laat de auteur in een korte passage aan Van Gogh over: 'Zijn dood had haar (Hirsi Ali - SE) naar internationale faam gekatapulteerd. In Nederland had ze haar woeste theaterstuk opgevoerd en daarna was ze door de wandelgangen in Washington en New York gefladderd en leidde ze het leven van een jetsetter en had ze minnaars terwijl Theo lijfloos in de dood bestond.' Dit is niet niets. Hirsi Ali wordt hier als een rasopportuniste neergezet die de moord op Van Gogh voor eigen roem (en missie) misbruikte. Nu kan de Engel in wording Van Gogh in VSV wel denken of zeggen wat de auteur wenst.

Vanzelfsprekend blijft het Leon de Winter die aan het stuur zit. Echte doden in een roman laten acteren, kan soms hachelijk zijn. Maar als dit de mening is van de auteur - wat ik denk - dan had ik er meer over willen lezen. En dat is wat in dit boek mijn honger (voorlopig) niet kan stillen. De opiniërende De Winter die ik ken blijft te hoog en te veilig boven sommige van zijn figuren cirkelen.